Paraguay

Aan de rand van een heerlijk zwembad, flink verkleurd door de zon, ben ik deze blog aan het schrijven. Heerlijk! Terugkijken op een wat kortere periode deze keer en de belangrijkste gebeurtenissen ervan herinneren. Zo kan ik hoogstwaarschijnlijk mijn laatste blog vanuit Paraguay wel echt tot een goed einde brengen. Precies over 7 dagen vertrekt mijn vlucht naar Nederland en in die dagen heb ik activiteiten voor 4 maanden gepropt, dus ik vrees dat ik niet aan nog een blog toe kom.

Deze week bestond vooral uit het wachten op eventuele nieuwe samples, het geven van presentaties, sporten en souvenirs shoppen. Het is hier nu zomervakantie dus iedereen trekt het binnenland in. Dit heeft tot gevolg dat de ziekenhuizen half leeg zijn, aan de artsenkant maar ook aan de patiënten kant. Nog minder kans op nieuwe samples dus.
Ik gaf op dinsdag een presentatie in INERAM, ik had niet veel geïnteresseerden verwacht. Maar 4 kinderartsen was toch wel een dieptepunt in mijn samenwerkingstijd met INERAM. Ik liet mijn teleurstelling niet zien en deelde sinterklaas schuimpjes uit aan de aanwezigen. Die vonden ze heerlijk, dat is namelijk de normale graad van zoetheid hier. Voor mij zijn sinterklaas schuimpjes echt veels te zoet, maar de gemiddelde koffie hier smaakt wel zo als je niet vermeld hebt dat je geen suiker er in wilt. Mijn ervaringen met INERAM werden niet beter toen ik de dag er na er achter kwam dat mijn voorraad aan luiers en potjes opnieuw gestolen waren. De artsen die aanwezig waren deden ook vrij weinig om te helpen. Soms best lastig om te dealen met zo’n passieve mindset: “Ik was niet direct betrokken, dus ik hoef het ook niet op te lossen.”.
Gelukkig werd de pijn :p gelijk verzacht door de terugkeer van Pastor Luis en zijn dochter. Ze hadden het versierde huis geweldig gevonden en Luis’ mama had een heerlijke lunch voorbereid! ‘s Avonds gingen we uiteten bij TGI fridays, omdat daar de hamburgers 2 voor 1 waren en Luis voor zijn verjaardagsmaal zijn werkelijk ik mocht tonen: Don Promocion. Op vrijdag gaf ik ten slotte een presentatie in het Lab. Hier kwamen gelukkig meer mensen opdagen en deze ging uiteindelijk ook het beste. Het was heel leuk om te merken hoe veel mijn Spaans vooruit was gegaan ten opzichte van mijn eerste presentatie daar. Iedereen merkte het op. Pastor Luis was deze keer ook mee gekomen, zo voelde het toch een beetje alsof er familie bij was.

Zaterdag ging ik met vrienden de stad in en kwamen we terecht in een piercing en tatoeage shop. Een van mijn vriendinnen werd verliefd op een bepaalde soort oor piercing en liet die zetten. Ik wil al best een aantal jaar ook een oor piercing, maar was altijd bang voor wat anderen er van zouden vinden. Om die reden tot nu toe nooit echt doorgezet. Maar voor mijn 21^e verjaardag heb ik van een super goede vriendin dit als cadeau gekregen, juist om mezelf er aan te herinneren dat ik minder hoef stil te staan bij wat de mensen om mij heen zouden kunnen denken. Zoals ik ook beschreef in mijn vorige blog is dit leerproces hier in volle gang getreden bij het durven Spaans spreken. Om die reden ga ik vrij snel na mijn aankomst in NL met die vriendin de oor piercing laten zetten. Ik heb er nu dus nog even mee gewacht, omdat ik het graag wilde doen waar zij bij was. Wel liet ik een derde gaatje schieten, om solidair te zijn haha. De eigenaar was ontzettend aardig en kwam uit Frankrijk, hij had daarom een enorm sterk accent en was af en toe een beetje onverstaanbaar. Hij was heel trots op zijn werk, het was echt zijn passie en liet dan ook foto’s zien van allerlei soorten piercings in lichaamsdelen die ik niet per se had hoeven te zien. Maar hij was wel echt goed in zijn werk, dus helemaal happy verlieten we na dik twee uur de zaak weer.

Verder zette ik deze week een record in het aantal keer dat ik naar de GYM ging: 6x. Nooit gedacht dat ik dat ooit zou doen. Maar ik ben er helemaal blij mee, het is zo fijn om je fysiek fit te voelen en je krachten uit te dagen. Ik hoop ook echt dat ik dit in Nederland kan gaan volhouden. Al heb ik daar niet een persoonlijke trainer en een hele vriendengroep in de fitness haha.

Zondag was de kerstviering in de kerk. Kerst vieren ze hier toch redelijk anders, de avond van 24 december doen ze een uitgebreid maal en daarna gaan de meeste jongeren de hele nacht door. 25 december is daarmee gedoemd tot uit-brak-dag. 26 december kennen ze hier al helemaal niet. Maar omdat ze geen diensten met kerst hebben, was deze zondag dus een uitgebreide viering. Met een kinderkoor en verschillende andere optredens. Heel tof hoe iedereen een plek kreeg in de dienst. Ik moet zeggen dat het voor mij allemaal maar vreemd was, wie organiseert er nou een kerstdienst in het midden van de zomer. Ik weet dat sommigen er heel vroeg bij zijn met het draaien van kerstmuziek, maar dit is wel erg bizar. En dan kijk ik op mijn telefoon en zie ik dat het daadwerkelijk december is. Zo raar. 35 graden op zijn minst en toch morgen Kerst….
Om nog even een item van mijn bucketlist te voltooien, heb ik die middag autogereden door de straten van Asunción. Ik wilde het al heel lang een keer proberen, maar of ik was met mensen die hun auto niet uit handen durfden te geven of het was zo druk op straat, dat ik het zelf niet durfde. Het verkeer werkt hier daadwerkelijk heel anders, iedereen neemt de korte bocht gedurende het afslaan en dus sta je elkaar altijd gigantisch in de weg. Als bijrijder ben ik ondertussen gewend geraakt aan de chaos, maar als chauffeur zijnde is het toch weer anders. Het was heel leuk om te doen en voelde eigenlijk heel normaal. Ik ben het in ieder geval nog niet verleerd! Eigenlijk moet ik nu, om het af te maken, hier ook nog een keer op de fiets stappen. Heb gewoon al 4 maanden geen fiets aangeraakt.

Vandaag zat ik dus in S. Bernardino. Waar we ook de verjaardag van Geraldine hebben gevierd. Lekker zonnen, zwemmen en sandwiches eten. De stad was opgericht door Duitsers en men zegt dat zelfs Nietzsche er heeft gezeten. En omdat het Duitse oprichters heeft, worden er overal Bollos verkocht. Een soort variant op de Berliner Bol. Met dulce de leche (pure karamel) als vulling of jam. Ze waren wel lekker, maar de echte zijn beter. Oh waar halen we de echte dan? Uhmm… In Berlijn! Oke entonces, vamos mañana! Aaaaiih chee.
Van te voren had ik getwijfeld of ik mee zou gaan, ik moest nog wel wat dingen voor stage doen, en het kon zo maar zijn dat ik in het ziekenhuis nog een kindje kon includeren. Maar ik besloot wel te gaan, en nam braaf mijn laptop mee. Ik heb er serieus productief kunnen werken. Alleen wel balen toen de chef van de kinder intensive care belde, dat ik een kindje kon komen includeren. Daar morgenochtend vroeg nog maar even heen dan!

Straks ga ik voor de laatste keer naar de gym hier (huil), die gaat namelijk dicht tot en met nieuwjaar voor het aanbrengen van verbeteringen. Ik ga die plek oprecht missen!

Ik wens jullie heel gezegende feestdagen en alvast een mega gezond, warm en uitdagend 2020!

Met een fikse regenbui die tegen het raam rammelt, begint het hier al meer op Nederland te lijken. Met het enige verschil de temperatuur, hier is het namelijk 30 graden. Maar oh wat zou ik graag willen dat de werelden van Paraguay en Nederland samen konden smelten. Dan hoef ik straks niet de ene wereld achter te laten om weer verder te leven in de andere…

Ik zal verder gaan waar ik mijn vorige blog had geëindigd, donderdag 5 december. De verjaardag van onze fijne goedheiligman. Heb ik erg weinig van mee gekregen moet ik zeggen, op twee dingen na: kruidnoten die mama in november al voor mij had meegenomen en schoen-cadeautjes van Esther en Joost waarvan ik er elke zaterdag 1 heb opengemaakt. 🙂 (mega lief) Ik ging in de ochtend op pad om tickets te kopen voor de bus naar Ciudad del Este, met mijn supervisora ging ik namelijk in het weekend naar die kant van het land om nog meer te bekijken daar en voor een extra bezoekje aan de watervallen. Ik dacht dat de office redelijk dichtbij was, maar het was zo’n 20 minuten lopen. Daarna stond ik zo’n 30  minuten in de rij en toen bleek dat ik niet met mijn pas kon betalen. Goed, nog maar 20 minuten lopen naar de dichtstbijzijnste geldautomaat en weer 20 minuten terug. Tickets afrekenen, en nog maar een keer 20 minuten lopen. Gelukkig kon ik daarna gelijk aanschuiven bij een Asado met champagne, als bedank aan de tuberculose afdeling van het lab. Heel gezellig, met een chef die die champagne erg lekker vond J Dat is hier zo leuk, je collega’s zijn ook je vrienden en dus is niet alles zo ontzettend formeel. S’ middags kon ik nog een nieuw sample ophalen bij het tweede ziekenhuis en toen dat in het lab was, besloot ik toch ook nog maar even naar de Gym te gaan. Ik kwam er echter al snel achter dat een Asado met champagne als maaginhoud het sporten niet bevorderd. Ik heb betere trainingen gehad hahah.

 

 

De dag erna verwerkte ik het sample vroeg in de morgen en nam ik daarna een uber richting Hotel Crowne plaza, een heel fancy plek in het midden van het oude centrum van Asunción. Hier vond de eerste bijeenkomst van ‘Red de investigadoras de tuberculosis en Paraguay’ plaats. Het duurde even totdat ik door had dat red in dit geval geen Nederlands woord was. De betekenis van de bijeenkomst was dus niet het redden van een zeldzame groep onderzoekers. Red betekent netwerk, het was de oprichting van een netwerk van onderzoekers gespecialiseerd in tuberculose. Alsnog enorm interessant om bij aanwezig te zijn en het samenwerkingsverband met Nederland werd uitgebreid vermeld. Er zijn namelijk verschillende studies bezig die in samenwerking met het Radboud worden uitgevoerd (EUSAT). Ook mijn studie werd vermeld, en zonder dat ik me had voorgesteld aan de presentator, had hij haar fijn door dat mijn begeleidster en ik uit Nederland kwamen en dus deze studies vertegenwoordigden. (Waarschijnlijk omdat we de enige blondines waren).

Na de bijeenkomst die uiteindelijk meer dan twee uur duurde, aten we bij Bolsi. Een enorm populaire plek bij alle locals, enorm geluk dat we gelijk een plek hadden. We namen de uber terug en de rest van de middag bracht ik zwemmend en zonnend door. Na het avondeten pakte ik mijn tas in voor het weekend en rond elf uur namen we de uber naar de busterminal. Hier kwamen we mijn favoriete collega van het lab tegen, die bleek ook naar Ciudad del Este te gaan, helaas in een bus later.  De bus was keurig op tijd, we installeerden ons in de semi-bedden en slapend gingen we op weg.

Vroeg in de morgen op zaterdag kwamen we aan in de stad, hier haalde de zus van Marcelo ons op (Marcelo is de jongen die ook met mij en mijn mams op pad was geweest). Ze reed ons van Ciudad del Este naar Hernandarias, de stad waar ik deze keer een goedkoop hotelletje had uitgezocht. Toen ik zei dat we daar zouden verblijven, fronste ze wel een beetje. Ze zei dat dat waarschijnlijk niet de plek was waar we wilden verblijven. Maar goed, laten we dan maar even gaan kijken. We kwamen iets te vroeg aan, dus de poort zat nog dicht. We belden aan en iemand kwam uiteindelijk open doen in haar pyjama. Het was inderdaad een heel basic hotel, een soort rij van kamers aan elkaar gebouwd. De kamers waren klein en het grootste deel bezet met bed, maar elke kamer had ook een wc en douche. Het zag er schoon uit en er was een grote tuin, met een soort feest hal en verder naar achteren een aantal zwembaden. We besloten wel daar te blijven en bevestigden ons verblijf aan de ondertussen wakker geworden eigenaar. We fristen ons even op en gingen op pad met Lerin. We aten wat bij een bakker, onder het vroegere huis van Lerin en bekeken de dominio waar de familie van Lerins vriend momenteel een huis aan het bouwen is. Een dominio is een afgesloten plek, met extra beveiliging:

Deze is enorm groot met veel natuur en nog relatief leeg. Tof om te zien! En ook heel leuk dat zij dat project met trots liet zien. Ik kwam er achter dat ze een jaar jonger is dan ik, maar dat ze al wel fulltime werkt en een vriend met een dochtertje heeft. Wat een verschil in levensfase J Ze bracht ons bij Itaipu, de grootste hydro-elektrische installatie van de wereld. We besloten deel te nemen aan een tour en namen afscheid van Lerin, zij moest weer verder. De tour bestond uit een film over de bouw van het geheel en werd vervolg met een busrit over het terrein. Het is echt onwijs groot. Even wat feitjes van wikipedia:

“De Itaipudam (Portugees en Guaraní: Itaipu; Spaans Itaipú) is een Braziliaans–Paraguyaanse stuwdam in de rivier de Paraná op de grens van de Braziliaanse staat Paraná en Paraguay. Met de bouw werd in 1971 begonnen en de dam werd in 1982 voltooid.

De naam “Itaipu” is ontleend aan een eiland in de buurt van de bouwplaats. In het Guaraní betekent Itaipu “het geluid van een steen”.

De Itaipudam heeft een lengte van 7,7 km en is 196 meter hoog en is de op een na grootste stuwdam ter wereld. Het stuwmeer dat door aanleg van de stuwdam is ontstaan, heeft een oppervlakte van 1350 km² en is 170 km lang.

De twintig buizen waar het water doorheen stroomt, hebben ieder een diameter van tien meter. Door twee buizen stroomt evenveel water als door de gehele Iguaçu-watervallen, die zich in de buurt bevinden.

De waterkrachtcentrale produceert bijna 100 miljard kWh per jaar, dit is ongeveer gelijk aan 90% van de totale geconsumeerde elektriciteit in Paraguay en 19% van de totale geconsumeerde elektriciteit in Brazilië.

De American Society of Civil Engineers koos de dam in 1994 als een van de zeven moderne wereldwonderen.”

In Paraguay wordt alleen gebruik gemaakt van hydro-elektrische energie, omdat ze naast deze dam nog twee andere, kleiner dammen gebruiken.

Hierna namen we een Mover terug naar het hotel (uber werkt niet in alle steden en mover is het duurdere broertje). We zwommen en zonnen en lunchten. De zwembaden van het hotel bleken open te zijn voor iedereen, zodoende werd een bad geterroriseerd door een familie die er allemaal met kleding en al in dook, een waterpijp en enorm muziekbox had meegebracht en het niet na kon laten ons aan te staren. In de middag werden we opgehaald door Marcelo, het was echt leuk om hem weer te zien en te merken dat ik beter met hem kon communiceren omdat mijn Spaans vooruit was gegaan. We bezochten het park des Aves, midden in de jungle, en de watervallen.

Voor mij was dat de tweede keer, wat een zegening! Het is zo’n natuurwonder, ik zou er nog wel twintig keer heen willen. Ook reden we nog naar het drielanden punt aan de kant van Brazilie, terwijl Marcelo de auto ging parkeren, liepen mijn supervisora en ik even rond en genoten van de zonsondergang boven de rivier. We besloten het park niet in te gaan, dus liepen we terug naar waar we waren uitgestapt. Hier was Marcelo helaas niet meer te vinden. We besloten op te splitsen en allebei een kant van het parkeerterrein te doorzoeken en uiteindelijk vonden we wel de auto, maar zonder Marcelo. Dan maar even bij de ingang van het park kijken, of hij daar toevallig was. En ja hoor, hij zat daar keurig op ons te wachten, in de veronderstelling dat we naar binnen waren gegaan.
We sloten de dag af met een mojito en een plaat picadas (kleine hapjes, in grote aantallen) in de Irish Pub van Hernandarias. Zo bizar dat ze in de meest kleine en onbekende plekken van de wereld alsnog een Irish Pub weten te starten hahah.

Zondagochtend begonnen we de dag goed met koffie, verse sinaasappelsap, lekkere broodjes en fluitende vogels. Rond een uur of negen werden we opgehaald door Marcelo en reden we naar Museum Guarani. Dit museum bevindt zich ook op het grondgebied van Itaipu en verhaalt over de geschiedenis van de oorspronkelijke bewoners van het gebied en hoe men is omgegaan met al de natuur en de dieren. Het zal niet helemaal zuiver zijn weergegeven omdat het museum niet door een neutrale partij was gesticht, maar door de beheerder van de dam zelf. Los daarvan vind ik het dus wel heel tof dat er nog steeds echte Guarani mensen zijn en dat het Guarani nog door veel Paraguayanen gesproken word. Het is een krachtige taal met veel nasale klanken, die ik helemaal niet kan produceren.
We vervolgden de trip, maakten een tussenstop bij een Tereré drive, een kraampje op de stoep bij allerlei planten en kruiden die men in het water stopt van de thermo voor de nationale drank, en reden door naar Salto Monday (en hier is Monday ook een woord in het guarani, dus niet gewoon ‘Maandag’).

Dit is een waterval op Paraguayaans grondgebied, heel anders dan de watervallen tussen Brazilië en Argentinië in, maar niet minder impressive. Enorme water hoeveelheden, gemengd met modder, storten hier naar beneden en kaatsen op rotsen, waardoor een prachtige mist ontstaat. Met een lift die zich in een onaanzienlijke constructie, naar boven en beneden beweegt, kan je vanuit twee perspectieven het geheel bewonderen. Maar ook voor deze watervallen geldt, dat nog foto’s nog video’s weer kunnen geven hoe het is om daar te zijn.

We lunchten in een restaurant met geweldig uitzicht op de watervallen en aten Asado, dit keer met nieuwe uitdagingen: kippen hartjes en intestinos. Ik wist eerst niet wat het was en wilde het wel proberen, helaas kwam ik voor mijn eerste hap er achter wat ik in mijn mond wilde stoppen. Dat maakte het nemen van diezelfde hap toch betrekkelijk lastiger. Mijn supervisora en Marcelo, waren mij echter al voorgegaan en om die reden deed ik het toch maar. De smaak was nog best goed te doen, maar de textuur is gewoon echt niet te genieten.

Toen we uit gegeten waren, een compleet relaxte state bereikt hadden en het geluid van het denderende water ons bijna niet meer opviel, besloten we naar het bij behorende avonturen park te gaan. Hier kochten we entradas voor het deel beneden aan de waterkant en de tirolesa. Niet veel later zoefden we recht op de waterval af, door de boomtoppen van Salto Monday. Wat een avontuur was dat zeg. Ik vond het best wel eng om te doen, maar toen ik eenmaal ging, kon ik alleen maar genieten. Nog een herinnering voor het leven! Toen we alle drie veilig de overkant van het park bereikt hadden, klommen we een heel eind naar beneden, naar de rivieroever, waar het uitzicht op de falls nog mooier was dan ervoor. Op de klimtocht terug naar boven werden we vermaakt door spreuken van Moeder Teresa die langs het pad gezet waren. Ik moet eerlijk toegeven dat het een succesvolle uitwerking op mij had, en ik door de interessante spreuken niet echt na dacht over de klim die we maakten.

We reden terug naar het hotel en werden met meer dan oorverdovende muziek ontvangen; een open feest voor de buurt. Er was alleen geen mens te bekennen omdat het miezerig weer was, dus ik vroeg me echt af waarom het geluid zo hard moest zijn, dat het zelfs achter drie muren, in mijn douche nog hoor- en voelbaar was. Na lekker wat Tereré gedronken te hebben, kwam Marcelo ons, iets te laat voor het mooie, op halen om ons naar de busterminal te brengen. Hij kreeg door dat we te laten waren en begon toen te rijden alsof zijn Hyundai (hij had een nieuwe auto, zeker wel een improvement ten opzicht van zijn volkswagen gol) plotseling een Ferrari was geworden en scheurde door alle rode lichten in Hernandarias en Ciudad del Este. Hierdoor kwamen we wel op tijd aan en na een snel afscheid, installeerden we ons weer in een bus met semi-bedden. Het was wel raar om afscheid te nemen deze keer, ik zou hem in ieder geval niet meer zien in de rest van mijn tijd in Paraguay, en hoe graag ik ook wil terugkomen, ik weet gewoon niet of je elkaar weer eens gaat zien. En dat is raar als je wel enorm gave ervaringen met diegene hebt gedeeld. Maar goed, zoals alle Paraguayanen die ik ontmoet heb, beloofde hij een keer naar Nederland te komen…
Na zes uur in de bus, kwamen we aan in een regenachtig Asunción. We belden weer een uber en reden richting het pension. Helaas moesten we precies door de straat, langs het voetbalstadion van de club die die avond kampioen was geworden (Olimpia, ik was die week ervoor naar een wedstrijd van hen geweest). De hele straat stond dus vast. Na een uur kon ik dan eindelijk mijn bedje in duiken! Wat een fantastisch weekend was dit geweest!

Nog helemaal gelukkig-moe van het weekend, ontmoette ik maandagochtend aan het ontbijt mijn andere supervisora uit Nederland. Die was zaterdag aangekomen. Zo was de Invasion Naranja voor de Paraguayanen weer wat heftiger voelbaar. We hadden niet zo lang de tijd om bij te kletsen, want ik moest weer op pad naar het ziekenhuis. Momenteel is het zomervakantie-tijd hier en dat merk je ook enorm in de ziekenhuizen, kinderen komen niet meer en artsen werken niet meer. Het is dus enorm rustig en de kans op samples neemt met de dag verder af (al was deze al niet zo hoog…). Dus nu ga ik dagelijks even langs het ziekenhuis om te groeten nomás. Ik lunchte met Geraldine bij La Herencia, zij was zondagavond terug gekomen van haar reis naar Brazilië en het was fijn om even bij te kletsen. Die middag dook ik in de data-analyse van de nog niet verzamelde data en schreef een heel stuk van mijn eindverslag. Ik sloot de dag af met een goede gym sessie.

Door de tereré drive van het weekend was ik geïnspireerd om ook mijn thermo eens mee te nemen naar zo’n kraampje, ik liep er elke dag al langs, maar ik durfde er nooit goed gebruik van te maken. De vrouw was heel aardig en verzamelde een goede hoeveelheid refrescantes, vermaalde deze in een vijzel en vermengde ze met water. Vervolgens deed ze heel veel ijs en dit water in mijn thermo. Nu kon ik dus ook de échte ochtend-Tereré maken. Je hebt daar ook nog een guampa (beker) en bombilla (een soort rietje) bij nodig, de guampa zit dan vol met kruiden. Hier giet je het ijskoude kruidenwater op en dan kan je door het rietje de ‘ijsthee’ drinken. In de middag gebruikt men geen kruidenwater en is alleen ijswater goed genoeg. Het helpt echt enorm goed om te overleven in de hitte van de voelbaar naderende zomer! Ik ging nog even groeten bij het ziekenhuis en liep daarna door het laboratorium, de begeleidster die mee was naar Ciudad del Este gaf een presentatie over het diagnosticeren van tuberculose. Interessant en knap; ook in het Spaan! We lunchten haar spanning er even af in een tentje tegenover het ziekenhuis. Hierna vertrok ik naar de office van de kerk om verder te werken aan mijn eindverslag en richting het eind van de middag ontmoette ik Ruth. Ruth had ik tot dan toe alleen nog maar gesproken via whatsapp, en het was heel fijn om haar in reallife te ontmoeten. Wie is Ruth? Ruth is een toffe vrouw die hier veel bezig is met mission-reizen naar de Chaco (woestijn deel van Paraguay) om de mensen daar te helpen en te voorzien van goederen, maar ook te leren lezen en schrijven en te vertellen over het christelijk geloof. Elke maand gaan ze er een weekend heen met een grote groep jongeren. En ik was aan het overwegen mee te gaan in het weekend voor kerst. Ik wilde haar graag spreken omdat ik zo mijn twijfels had over de hitte die daar heerst en mijn gebrek aan beheersing van de talen (Spaans en Guarani). Ook al was het een heel fijne en bemoedigende meeting, ik voelde in mijn hart dat ik het niet zag zitten. Aan de ene kant vanwege de hitte en de enorme afstand (meer dan 500 km ver weg), aan de andere kant vanwege een heel nieuwe groep mensen die je dan leert kennen en ook weer moet achterlaten in Paraguay. Daarnaast zou de zondag in dat weekend ook de kerstviering in de kerk zijn en wil ik graag nog zo veel mogelijk tijd met hen doorbrengen. Ik voelde me alleen een beetje rottig onder het feit dat ik zulk mooi werk voor God’s koninkrijk niet gewoon wilde doen. Ik wist niet zo goed of er een keuze beter was dan de andere, dus ik sprak er over met Geraldine later tijdens Gym en s’avonds met God.

De ochtend erna kreeg ik mijn antwoord van God, in een spraakmemo van Eerst dit (een organisatie die elke werkdag een overdenking stuurt). Het ging over Micha 6:8, het volk van God wist niet meer wie hun God was en de profeet Micha sprak hen hier op aan. Hij sprak hen aan op hun fouten en het volk zag in dat ze verkeerde dingen hadden gedaan en hun God in de steek hadden gelaten. Ze wilden weer terugkomen bij God, maar wisten niet hoe ze dat moesten doen. Dus ze vroegen aan Micha wat voor grote offers ze moesten maken; misschien moeten we wel onze eerstgeborenen opofferen? En Micha schrok hiervan, wisten ze dan niet dat alleen de andere goden dat vroegen. God wil niet zulke grote offers van ons mensen, God wil dat we weten en toegeven dat we fout zaten en dat we altijd een nieuwe kans hebben bij Hem. Nu mis je misschien de link met mijn keuze voor of tegen het gaan naar de Chaco, maar ik had hem heel helder. Het zou voor mij namelijk een heel groot offer zijn geworden om daar heen te gaan; een hitte die ik slecht aan kan, alleen maar nieuwe mensen met wie je een spannende en ingrijpende reis maakt, de mensen die je al kent moeten missen en nog een aantal meer dingen die ik oprecht best eng vond. Dat staat natuurlijk niet gelijk aan het offeren van je kind, maar het komt er op neer dat je voor God geen grootse dingen hoeft te doen, om geliefd te worden. Je hoeft niet te werken voor Zijn liefde, je hoeft maar 1 ding te doen: erkennen dat je als mens niet perfect bent en Zijn zoon nodig hebt om bij God te komen. Ik voelde me dus niet meer slecht over het feit dat ik het niet zag zitten en zag in dat God het niet van me vroeg.
Na dit fijne en opluchtende inzicht ging ik op weg naar het laboratorium om een sample te analyseren. Vlak daarna ging ik met de begeleidster die het meest recent was aangekomen naar de chef van de tuberculose afdeling in het nieuwe ziekenhuis. Dit was een ontzettend fijne meeting met heel veel wederzijds enthousiasme. Waar Cecile (supervisor) aan deze chef (Celia) een promotie plek kon aanbieden, kon zij ons weer voorzien van patiënten voor verschillende studies en van nieuwe onderzoeksmogelijkheden. Ook bleek dat Cecile hier 1.5 jaar had gewerkt als basis arts en dat de man van Celia in die tijd haar begeleider was geweest. Zo is de wereld zelfs in Paraguay nog klein…
Samen met Cecile lunchte ik daarna in, je raadt het wel: La Herencia, om de rest van de middag te werken en te sporten. Die avond was er een evangelisatie cursus voor de jongeren van de kerk; ontzettend leuk om te zien wat voor andere manieren ze hier hebben! Ik was wel echt behoorlijk moe, dus toen we klaar waren, dook ik zo snel mogelijk mijn bed weer in.

Donderdagochtend begon ik in het lab, ik moest namelijk de sample van die dag er voor nog een keer analyseren: er was een error ontstaan. Terwijl het apparaat daarna zijn werk deed, liep ik even naar het eerste ziekenhuis om te groeten (dacht ik), maar terwijl ik in een van de spreekkamers binnenstapte was de arts net bezig met het includeren van het kindje. Hoe toevallig (?) ! En het kindje werkte goed mee (net 8 maanden oud haha), door gelijk een volle luier te produceren. Wat een geluk 🙂 Ik kon dus gelijk weer terug naar het lab om nog een sample te analyseren. Rond lunchtijd begaf ik me naar het huis van Luis en Francine om even een goede siësta te houden en de presentatie van de dag erna voor te bereiden. Ik was gevraagd om vrijdag een presentatie te geven in het nieuwe ziekenhuis over mijn onderzoek en de voorlopige resultaten. Ook deze dag ging ik weer naar de Gym en sloot ik de avond af op het terras van Casa Clari dat geweldig uitzicht geeft op het volledig versierde presidentieel paleis. Waar dit keer ook de meest mooie maan boven geplaatst was. De momenten waarop ik relaxed vanaf een terrasje zulke mooie wonderen kan bewonderen, blijven mij altijd lang bij; wat kan ik daar intens van genieten!

De laatste dag van de werkweek was het tijd voor mijn eerste afsluitende presentatie over mijn TB (Teddy Beren) onderzoek. Ik deelde stroopwafels uit, dus iedereen was een en al oor met volle mond. Het ging goed, ik was zelf in ieder geval tevreden. De eerste presentatie die ik gaf in het Spaans kon ik me nog wel herinneren, met kaartjes en uit mijn hoofd geleerde tekst. Maar nu kon ik daadwerkelijk spontaan praten en mijn presentatie zonder kaartjes volbrengen. Wat een leuk punt om vooruitgang te meten! Hierna zette de chef van de TB afdeling me af bij het huis van Luis.

Ik skypte daar met mijn psychotherapeute uit Nederland om te bespreken hoe ik de veranderingen die ik hier heb doorgemaakt, kan behouden in Nederland. Ik heb hier een enorme groei doorgemaakt en ben daar heel dankbaar voor, maar dat werd goed mogelijk gemaakt doordat alles nieuw was in Paraguay en ik hier nog geen vastliggende patronen had. In Nederland zou ik zo weer al mijn oude patronen kunnen oppakken. Maar dat is nu precies niet wat ik wil. Om een voorbeeld te geven: ik vond het in Nederland eng om echt eerlijk te zeggen wat ik dacht of wat ik eigenlijk wel wilde uiten, maar anders was dan wat de meesten dachten. Ik was hier al wel mee bezig gegaan, maar diep in mij zat nog altijd de angst dat mensen je afwijzen als je anders denkt. Mijn eerste weken in Paraguay kwam ik erachter hoe vervelend ik het vond dat ik me niet goed kon uiten in de taal die men hier gebruikt op de momenten dat ik graag wat wilde zeggen en dit was voor mij een drijfveer om Spaans te gaan praten zonder bang te zijn om fouten te maken. Mijn wens om me te uiten was groter dan de angst om fouten te maken of dingen te zeggen die anders waren. Ik begon minder te geven om wat anderen misschien zouden kunnen denken en dat hielp me enorm bij het eigen maken van de taal. Want wat bleek, mensen wilden me juist heel graag helpen en verbeterden me wanneer ik fouten maakte, maar wezen me absoluut niet af. Dit koppelde ik aan mijn angst om mezelf te uiten in Nederland, hier beheers ik de taal prima en toch ben ik bang dat anderen me zouden afwijzen voor wat ik zeg. Best gekjes eigenlijk. Ik heb nu kunnen ervaren dat de angst voor afwijzing niet reëel is en wil dit besef graag meenemen naar Nederland. Dus met mijn psychotherapeute bedacht ik welke manieren daar voor zijn. Ik werd ontzettend blij van dit gesprek omdat ik stil stond bij hoeveel ik heb geleerd, hoeveel ik heb bereikt en hoeveel werk ik heb verzet. Ik heb meer gedaan dan ik ooit van mezelf durfde te verwachten twee jaar geleden. Dat vulde me met blijheid en dankbaarheid 🙂
Later die middag werkte ik nog verder aan mijn eindverslag, liep ik naar huis in de brandende zon en sprong ik bijna met kleding en al in het zwembad. In de avond gingen we met Cecile, mijn andere supervisora, vriendin uit het pension en collega’s van het laboratorium uiteten bij een heel fancy rooftopbar: Zulu, bovenop het WTC. Het gaf een prachtig uitzicht over de stad en was daarmee de perfecte plek om foto’s te maken en de toerist weer even in mij naar boven te laten komen. Het eten was enorm goed en we hebben veel gelachen!

Rond een uur of negen werd ik daar opgehaald door Geraldine om naar het afsluitende feest in de Gym te gaan. Een ontzettend gezellig vervolg van de avond, al zal ik over de DJ maar niet te veel zeggen. Als je ingehuurd kan worden om op youtube stuk voor stuk liedjes op te zoeken, is DJ markt in Paraguay nog niet erg ver gevorderd. Iedereen zat aan de Heineken biertjes en vond het helemaal leuk dat die nu gedeeld konden worden met een echte Holandesa. Tegen 4 uur (oeps) kwam ik terug in het Pension, daar was die het huis en de tuin bijhoudt al wakker… Zij dacht dat ik weer op reis ging en zodoende ook pas net wakker was, maar toen ik zei dat ik nu pas thuiskwam, schrok ze wel even hahaha.

Ondertussen ben ik dus al bij zaterdag aan beland, ik werd rond 11 uur wakker gemaakt door de vrouw die normaal mijn kamertje poetst, ze hoorde niemand toen ze op de deur klopte (want ik sliep nog…), dus kwam ze naar binnen. Toen ze ontdekte dat ze me had wakker gemaakt, excuseerde ze zich meerdere malen om vervolgens snel mijn kamer weer uit te gaan. Nou ja, nu ik dan toch wakker was, kon ik wel gaan ontbijten en mijn zon en zwemsessie starten. Ik belde nog even met thuis en sliep nog maar weer even twee uurtjes. Samen met de vriendin uit het pension maakte ik ijskoffie en besloten we op het laatste moment om mee te gaan bij het wegbrengen van de eerste supervisora. Toen we op het airport waren, kwamen we (heel random ?) de christelijke microbioloog weer tegen die ons de week ervoor had uitgenodigd voor lunch en zijn privé lab had laten zien. Ontzettend leuk om nog even met hem te kunnen praten. (Op de foto met zijn kinderen:)

Weer terug in het pension maakte ik me klaar voor de afsluitende avond van de jongeren bijeenkomsten en onderging ik een make over door mijn huisgenootje. Ik voelde me niet helemaal comfortabel bij de hoeveelheid make up die ze had gebruikt en vond het moeilijk om dat te zeggen. Ik wilde haar niet beledigen. Weer zo’n momentje waarop ik het redelijk eng vind eerlijk te zijn. Het was niet lelijk, maar ik was er niet aan gewend. En voelde een stukje angst voor wat de jongeren zouden zeggen als ik zo zou komen. Dus bedacht ik me de laatste uitdaging aan te gaan, gewoon met make up en al te verschijnen en niet geven om wat anderen al dan niet konden denken. Ik kreeg er uiteindelijk alleen maar complimenten over… Het was een prachtige avond in een prachtig aangeklede tuin. Er was ruimte voor het delen van dankbaarheid en lessen uit het afgelopen jaar. Zo kreeg ik de kans om de hele groep te gelijk te bedanken voor hun hartelijke ontvangst, voor hun geduld met mijn gebrekkige Spaans, voor hun liefde. Heel bizar dat je van te voren op google maps een kerk uit kan kiezen die puur en alleen dichtbij je stageplek zit en dan zo goed te recht kan komen.

Zondagochtend werd ik redelijk vroeg wakker voerde ik de normale bezigheden van een zondag uit: naar de kerk gaan, koffie drinken met vrienden, gitaarspelen, het grootste deel van deze blog schrijven en af en toe wat eten. Rond zes uur reed ik nog even met Geraldine naar het huis van Luis en Francine om Luis en zijn dochter een fris en versierd huis aan te leveren. Luis is vandaag jarig en komt morgen thuis, zodoende hebben we slingers opgehangen (met sinterklaas bij gebrek aan beter) en ballonnen. Ik at wat typisch kerstbrood (chocotonne) als avondeten en viel in slaap.

Wat een blog haha, zonder foto’s 6.5 pagina lang… Ontzettend leuk dat je helemaal tot hier gekomen bent 🙂 Dikke knuffel en tot de volgende!

 

Jaaa weer een blog! Het heeft me even wat moeite gekost om een moment te vinden de blog te schrijven. Maar bij deze, ik heb mijn tijd om naar de sportschool te gaan opgeofferd, dus het is je geraden er van te genieten 😉

Niet afgelopen weekend, maar dat weekend er voor, daar was ik gebleven. Zondag bestond vooral uit kerk en de verjaardag van maandag voorbereiden. We bakten volkorenbrood (eindelijk iets dat meer voed dan het toast brood van hier 🙂 ), taart en kochten alle benodigdheden voor de BBQ.

Maandagochtend was het dan zo ver, de verjaardag van Geraldine! We vertrokken vroeg, zo rond 7 uur en reden naar San Bernadino. Onderweg kwamen we langs enorme velden met palmbomen, heel mooi om te zien! We brachten de dag door in een soort vakantieclub, redelijk luxe voor de gemiddelde Paraguayaan, met een groot zwembad en een soort naaldbomen bos met veel barbecues. Met mijn blanke huid was dat dus de perfecte mix voor flink verbranden. Zelfs in de schaduw voelde je de zon branden. Ik smeerde me bijna elk uur in, voor en na zwemmen. Maar aan het eind van de dag was mijn rug toch echt wel rood te noemen. Het viel me nog mee uiteindelijk. We bekeken de zonsondergang aan de rand van het meer, aten een ijsje en reden terug naar de stad. Heerlijk!

De dag erna heb ik een flink aantal keer after sun moeten gebruiken en heb ik een deel van het etensoverschot er weer af proberen te sporten. Het is gek om op zo’n dag te merken hoe vermoeiend het is om je een hele dag buiten bij een zwembad te bevinden.

Woensdagochtend kon ik in het lab te recht om wat samples te analyseren en terwijl ik dat deed, merkte ik dat er iets mis was met mijn rug. Rechtop zitten was vrij pijnlijk, en de spieren in de onderrug waren flink aangespannen. Na 20 min stil zitten tijdens het analyseproces was er weinig verbeterd. Gelukkig was de vrouw van de pastor ook bekend op het gebied van chiropractie en kon zij mijn rug flink kraken. Ik vond dat vrij eng, omdat ik het én nog nooit had ondergaan én ik niet wist in hoeverre ze echt een erkend chiropractor was. Nou goed ik kon niet echt meer terug toen ik eenmaal op een matras in hun woonkamer lag. En ik moet zeggen dat het daarna wel echt beter voelde, dus het was het risico waard gebleken. Hierna hield ik even goed siësta en sliep ik bijna twee uur, die avond moest ik hoe dan ook nog energie hebben. Ik had namelijk een concert van KEANE op de planning staan! De week ervoor had ik random besloten dat het wel leuk was om dat te doen, dus met mijn collega van het lab, zijn vriend en een vriendin uit het pension heb ik die avond heel hard meegezongen met ‘Sovereign light cafe’. Enorm genieten!

Donderdag werd ik niet eens heel moe wakker, ik denk dat die twee uur slapen in de middag me echt goed hadden gedaan. Dus werkte ik productief aan mijn eindverslag en ging ik keurig langs in het ziekenhuis om even te groeten. Heel de week waren er nog geen nieuwe kinderen geïncludeerd, dus mijn werk hield ook een beetje op. Ook waren de laatste uitkomsten van mijn analyses negatief. Ergens viel dat best wel tegen omdat de artsen er bij een van de twee kinderen echt van overtuigd waren dat het tuberculose was en het sample van dit kind er ook wel wat slijmeriger uit zag (meer details zal ik jullie besparen). ’s Middags ging ik nog even sporten, maar heel licht, want mijn rug had het nog steeds niet helemaal. En ik vond dat stiekem niet heel erg, want donderdag is normaal cardio dag en het was enorm heet. Dus daar hoefde ik nu mooi niet aan mee te doen :).

Vrijdag had ik al helemaal niks meer te doen en belde ik dus maar veel met Nederland. Mijn laatste maand hier ging langzaam in en ik begin er naar toe te leven om iedereen in Nederland weer te zien! Maar ik neem hier nu nog wel enorm mijn tijd om te genieten van alles wat ik kan doen in deze laatste weekjes. Ik ben echt ontzettend dankbaar voor de tijd die ik hier heb gehad en nog voor me heb en ik zou het ontzettend gaaf vinden om een volgend onderzoek  hier uit te voeren. Vrijdagavond ging ik dan nog even buiten mijn al enorm gegroeide comfort-zone: naar een andere kaper dan ‘mijn kaper’. In een ander land. In een andere taal. Gelukkig ging ik met Geraldine en kon zij vanuit mijn Engels heel duidelijk vertalen in het Spaans hoe ik het wilde hebben. En het verliep heel goed! Een goede hydratatie voor mijn uitgedroogde haar, wassen, knippen, föhnen en stijlen voor slechts 12 euro. Helemaal happy ging ik met Geraldine en Luis uiteten om deze overwinning op mijn kapper-angst te vieren.

De opgestapelde moeheid van de dagen ervoor vormde zich die nacht om in slaap: ik sliep zo’n elf uur en werd zaterdagochtend heel verbaasd wakker dat het al zo laat was. Ik had me voorgenomen om nog wat meer te zonnen deze dag, deze blog te schrijven en nog wat meer regel dingetjes te doen. Dat verliep helaas minder goed dan gepland: het was erg bewolkt en begon te stormen, de stroom viel uit en daarmee was er geen wifi meer. In plaats van zonnen en mijn blog schrijven, las ik dus maar een boek en speelde ik wat gitaar. Ook helemaal geen verkeerde manier om je zaterdag mee door te brengen. Rond een uur of zes ging ik met vrienden op pad voor een merienda: de maaltijd tussen lunch en diner. Ons diner dus, gezien de tijs. We gingen naar mijn favoriete plek: La Herencia en aansluitend reden we naar de kerk voor de jongeren bijeenkomst. Deze avond was de inhoud Monopolie spelen. We verloren ons in het spel en speelden zo’n drie uur lang totdat we tot de conclusie kwamen dat er niemand zou gaan winnen. Om die teleurstelling te verwerken ging een deel van de groep uiteten en vertrok ik naar huis. Het was alweer elf uur en ik wilde niet mijn net bijgeslapen uren weer verspillen.

Dan zondag, dat was een vrij emotionele dag. Sowieso is zondag voor mij altijd een beetje een dag van zelfreflectie en te veel tijd om na te denken, maar daar kwam nu nog eens bovenop dat het mijn laatste dag was met Francine, de vrouw van de pastor en mijn Braziliaanse mama die ontzettend goed voor me gezorgd heeft in mijn tijd hier. Ze had de vlag van Brazilië voor me gekocht en zei ‘dat is je volgende bestemming’. Met een lach, een traan en enorm veel dankbaarheid nam ik afscheid van haar. In het pension terug, skypte ik met mijn familie en probeerde ik via skype te laten horen hoe fijn mijn nieuwe gitaar is. Dat ging helaas niet helemaal goed met de geluidsoverdracht. Dat moet dus nog maar even wachten. Het was heel fijn om hen te spreken en ik kijk er naar uit om hen weer te kunnen knuffelen. Zondag avond heb ik een wedstrijd van de grootste voetbal club van Asuncion meegemaakt! Enorm gave ervaring, wat een sensatie en energie in dat stadion! Ik denk dat de supporters van hier het mee hebben, dat temperament bij de cultuur hoort.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Eergisteren, maandag, kwam een eind aan mijn vrijheid: een van mijn twee supervisors uit Nederland landde op het vliegveld. Nee hoor, grapje, zo zie ik dat helemaal niet. Ik kan goed met haar en het voelt helemaal niet zo alsof ik verantwoording moet afleggen over mijn bezigheden aan haar. Ik baal er natuurlijk wel van dat het onderzoek niet is gelopen zoals we hoopten van te voren, maar ik kan daar verder net zo weinig aan veranderen als zij. Dus we bedenken nu vooral samen hoe we dingen kunnen verbeteren en verder heeft zij hier ook veel andere dingen te doen, dus heb ik nog genoeg tijd om vrij in te delen. Ook mag ik passen op het huis van Luis en Francine, zij zijn nu op reis naar Brazilië voor het afstuderen van hun dochter en Luis komt hiervan terug op 18 december. Zodoende heb ik deze weken een huisje waar ik dankbaar gebruik van kan maken om op de bank te hangen of eten te koken mét functionerende pannen.

Dinsdag vonden er niet veel noemenswaardige gebeurtenissen plaats naast een merienda met een view: Ko’ape bar. Dat is een rooftopbar in een van de leukste buurten van Asunción. Alle huizen zijn in felle kleuren geschilderd en de bar zelf is ook heel vrolijk ingedeeld. Ko’ape is een woord in de oorspronkelijke taal van Paraguay, Guarani, en het betekent: hier. Een heerlijk biertje gemaakt van mandioca, zoete aardappelfrietjes en een zonsondergang vormden een heerlijke avond.

Woensdag was daarentegen een dag met veel indrukken. Ik begon de dag met wandelen naar de kerk, om daar even mijn spullen te installeren, even bij te kletsen met mams en flink water te drinken. Daarna liep ik naar INERAM, waar ik als teken van dankbaarheid stroopwafels gaf aan de arts die veel mee werkt aan het onderzoek. Zij vond het helemaal geweldig en was enorm blij. We kletsen wat en omdat er geen nieuwe kinderen waren liep ik later verder naar het lab. Onderweg kwam ik een heerlijke mango tegen die vers op de straat was beland. Het mango tijdperk is aangebroken en ik overdrijf niet als ik zeg dat ik per dag 1000’en mango’s op straat zie liggen die opgeruimd moeten worden door speciale mango-vuilnismannen. Wat bizar dat die vruchten dan vrijwel altijd duur zijn in Nederland, hier liggen ze letterlijk voor het oprapen. En wat zijn ze heerlijk, enorm zoet! Extra koffertje boeken maar, voor een mango handeltje.

In het lab had ik zelf verder vrij weinig te doen, maar een beetje socializen kan nooit kwaad. Ik liep verder naar het nieuwe ziekenhuis: IMT en hier kon ik gelukkig een nieuw kindje includeren. Ondertussen was mijn supervisora hier ook aangekomen en raakte die aan de praat met een microbiologa uit dit ziekenhuis. Ze mocht gelijk het lab in (in tegenstelling tot de twee weken die het duurde bij het centrale lab, waar ik mijn onderzoek doe) en keek daar eens goed rond. Vervolgens raakte ze aan de praat met een microbioloog die daar werkt en niet veel later waren we ineens uitgenodigd om te lunchen in zijn huis. Ik was redelijk moe en had nog wel wat plannen voor de middag, dus ik hoopte maar dat het huis dichtbij was. Alles bleek minder waar: dik een uur rijden van het centrum af. Maar ik liet mijn planning gewoon maar gaan en kon enorm genieten van de gastvrijheid en de spontaniteit. In een grote 4×4 crosten we door de stad en even later werden we hartelijk ontvangen door zijn vrouw. Een enorm lieve vrouw en je kon al vanuit buiten ruiken dat ze een heerlijke lunch aan het voorbereiden was. De man had zijn eigen lab gebouwd boven op zijn huis en liet ons dat met trots zien. Ontzettend mooi! Het was schoner en georganiseerder dan het LCSP en hij vertelde met passie over hoe ze daar te werk gaan. Niet veel later zaten we met zijn vieren aan de eettafel en werd er een heerlijk maal voorgeschoteld: sopa paraguaya (la unica sopa que es solida), kip uit de oven en ensalada. De microbioloog en zijn vrouw wilden graag bidden voor het eten, super fijn! Bijzonder hoe je op de meest onverwachte momenten mede christenen tegenkomt. Ik werd ook gelijk uitgenodigd voor het verjaardagsfeest van zijn dochter, die word 15. En ik weet nog steeds niet waarom, maar 15 is hier een enorm belangrijke leeftijd. Het feest is op 29 december, de dag voordat ik vertrek. Ik ga enorm mijn best doen er te kunnen komen! Vier uur later werden we weer afgezet bij IMT. Ik ging nog even naar binnen om de materialen te brengen die nodig waren voor het nieuwe kindje en sprak met een arts die zei dat ze ook nog wel twee kinderen wist die we konden includeren. Zodoende best een goede score: drie kids in 1 dag!

Dit soort dagen maken we ontzettend dankbaar en laten voor mij zien dat als ik maar op God blijf vertrouwen er vanzelf verbetering komt in de situatie. Dat je de juiste mensen tegenkomt, die je verder kunnen helpen of zelfs hun lab aanbieden om in te werken. En dat je weer nieuwe energie zal krijgen. Ik kijk met vertrouwen de rest van de week en deze maand nog tegemoet, ik geniet van alle ontmoetingen met de paraguayos en probeer zoveel mogelijk momenten op te slaan. Heerlijk!

 

Mijn weekend ligt een beetje overhoop, vandaag, zaterdag, werk ik aan mijn onderzoek en maandag niet (reisplannen!!!). Dat maakte dat ik bijna vergat mijn blog te schrijven. Maar nu tussen de ziekenhuisbezoekjes en zoektochten naar nieuwe samples door, neem ik de tijd om jullie even mee te nemen in mijn afgelopen week.

Zaterdagavond hadden we een jongeren bijeenkomst over de verschillende argumenten voor het christelijke geloof. De zaterdagen ervoor waren verschillende andere levenswijzes voorbijgekomen en nu sloten we deze serie af met het Christendom. Persoonlijk vind ik het belangrijk om te kunnen uitleggen waarom ik geloof wat ik geloof, dus zo’n thema was erg fijn om te behandelen. Daarna vierden we een verjaardag in een barretje op ‘Carmelitas’. Een soort winkelstraat maar dan bestaande uit barretjes, in het luxe deel van Paraguay. Zodoende is alles en iedereen daar fancy, vooral de middenklasse van de bevolking laat graag zien dat ze wat meer geld hebben. Toen we iets na twaalf uur uitgebreid hadden gezongen voor de jarige, ging ik snel naar huis want ik was ontzettend moe.

Zondagochtend in de kerk werd er ontzettend goed gepreekt, het raakte me echt heel diep. Het ging over wat is nu écht geloof en wat betekent het geloof… Dat de hoop van het geloof niet op aarde gericht is, maar op de Hemel. Dat als alles tegenzit en er een mega beproeving in je leven plaats vindt, je je vertrouwen stelt op God die beloftes doet en je niet laat afleiden door de onbegrip voor wat er gebeurt in je leven. Vervolgde christenen worden gevraagd te kiezen voor hun kinderen of voor God, en kiezen dan voor God en weten dat zij hun kinderen weer terug zullen zien in de Hemel. Ik weet eerlijk gezegd niet of mijn geloof zo’n test aan zou kunnen, en precies dat raakte me heel diep.

Om even uit te kunnen ademen gingen we lunchen in een van de shoppings en dronk ik nog koffie met een vriendin uit de kerk. We praatten veel over onze achtergronden en ik ontdekte dat zij er redelijk strenge regels op na hield voor zichzelf en voor de algemene christen. Ze vertelde dat ze het zaterdagavond in de bar helemaal niet fijn had gevonden, omdat dat niet de plek is voor een christen. Ik vroeg waarom ze dat vond en ze zei dat ze niet anders dan de wereld was als ze naar zulke plekken zou gaan. En om een goede getuigen van christus te kunnen zijn, moet je anders zijn dan de wereld. Met het tweede deel ben ik het zeker eens, het is van belang dat je je onderscheid door de waarheden uit de Bijbel op je leven toe te passen. Maar ik vond niet dat het per se slecht is om naar een bar te gaan. Dus ik vroeg verder, hangt het niet van je intentie af waarmee je die plek bezoekt? Nee, zei ze, als ik naar zo’n plek ga, ziet mijn familie geen verschil en ben ik geen goede christen. Ze zei ook, we moeten onszelf toch afvragen wat Jezus zou doen? Dus ik zei, ja dat klopt, wat zou Jezus dan doen? Jezus zou daar niet heen gaan zei ze, dat is geen plek waar Jezus vroeger te vinden was. Toen moest ik wel een beetje lachen, in mezelf, ik merkte dat ze niet had doordacht wat ze wilden gaan zeggen. Jezus ging namelijk juist wel naar die plekken toe, omdat daar zijn liefde vaak het hardst nodig was. Toen ik dit zei, zei ze, ja maar wij zijn Jezus niet, dus wij kunnen dat niet doen. Toen had ik het helemaal niet meer (ik uitte dat niet hoor ;)). Ik vroeg, oké maar waarom vraag je jezelf dan de vraag Wat zou Jezus doen? Om daar alleen maar over na te denken, of ook dat gene te doen. Dat was een beetje het einde van de discussie, ik zei dat ik het helemaal niet erg vond als ze zichzelf niet fijn voelde op die plek, maar dat ze een regel, zoals ze die stelde, niet op alle christenen moest toepassen als daar geen gronden voor zijn. Dat begreep ze gelukkig wel. Ik wilde dit even delen, omdat ik het heel interessant vond om te ontdekken dat ook hier veel regels worden toegepast, zonder te weten waarom eigenlijk.

Dan over de rest van deze week, ik kon mijn 10^e kindje includeren, toch best een winst 🙂 Helaas was er nog geen sample beschikbaar, en zou de oma van het kindje terugkomen deze te brengen. Tot nu toe is dat helaas nog niet gebeurd :(. De ethische commissie heeft de veranderingen van de inclusie criteria goedgekeurd, dus nu kunnen we meer kinderen laten mee doen aan de studie. Tussen de bezigheden hier had ik veel contact met Nederland, waar ik echt van genoot. Familie, vrienden en werkgroepen van de vereniging. Er liggen al weer veel mooie taken voor me klaar zodra ik terug ben, dat maakt dat de pijn van Paraguay verlaten wel iets verminderd. De hitte nam toe deze week, tot 45 graden, dat vermoeit mij wel oprecht. Ik word er echt irritant traag van en mijn hoofd stopt vroegtijdig met werken. Gelukkig gaat sporten nog wel, en heb ik deze week mijn record van vorige week verbroken: 5 keer geweest. Samen met een vriendin uit de kerk zweet ik me dan helemaal kapot om vervolgens bij de Macdonalds een casi-gezonde gerookte kip burger te gaan eten #noshame. In Spanglish hebben we dan echt super goede gesprekken over van alles en nog wat ;p. Als ik wat moeier ben is het heel moeilijk om Spaans te praten als ik dat echt moet, maar als ik in het Engels een gesprek aan het voeren ben, komt Spaans er sneller uit. Heel ingewikkeld. Nog iets anders over eten: ik heb ook op dit gebied mijn grenzen verlegd: ik heb lever geprobeerd… Smaak is goed, structuur is echt vreselijk. Maar om niemand te beledigen at ik toch keurig mijn bord leeg. En tot slot heb ik gisteren samen met de pastor en zijn vrouw, dezelfde vriendin van het sporten, verrast in een kleding winkel om alvast een verjaardagscadeau te geven. Ze had echt niks door tot we in de winkel waren, dus dat was echt heel tof!

Ik besef me dat ik veel heb geuit over mijn christelijke levensvisie in deze blog, sorry als dat je tegenstaat! Terwijl ik terugkeek op mijn week waren dit de dingen die ik graag wilde delen en besloot dat daarom ook te doen. Als je ergens vragen over hebt, stel ze me alstublieft! 🙂

Ik rond weer af, de asado is al lekker aan het roken, dus ik ga maar eens wat lunchen!

Zo aan het einde van de week weer even een blogje schrijven, begint nu iets te worden waar ik me echt toe moet zetten…

Ik vind het heel leuk om gebeurtenissen te delen met mensen, maar het wordt steeds moeilijker om te blijven stilstaan bij de wereld die ook in Nederland gewoon nog doordraait en de mensen die ik daar up to date wil houden. Niet dat ik het stom vind om te doen, het schiet er gewoon sneller bij in dan eerst. Ik lijk wel een echte Paraguayaanse…

Het laatste stuk wat ik schreef ging over de tijd met mijn mama, dat maakt dat ik nu schrijfstof over heb van de afgelopen twee weken. Mama verliet Paraguay op 4 november. En nu ik in mijn kamer kan zitten met een airco die functioneert (is deze ochtend vervangen), zal ik maar even de tijd nemen om wat op papier te zetten.

Ik heb veel gesport, afgelopen week ben ik vier keer geweest, dat is toch echt wel mijn record. En dan geen softie workouts, maar gewoon vol er tegen aan. Aan de ene kant is dit heel goed om mijn hoofd weer even leeg te maken en weer frisse energie te krijgen en aan de andere kant is dit ook daadwerkelijk nodig omdat ik volgestopt wordt met eten hier. De lieve vrouw van de pastor kookt elke dag een heel uitgebreide lunch en verwacht dat ik elke dag langs kom. Vervolgens moet ik drie keer mijn bord opscheppen, want ik moet meer eten. Op den duur moet ik dan zeggen, nee nee ik kan echt niet meer eten. Maar dat zeg ik vaak met enige aarzeling, want het is en blijft een beetje beledigend als je niet echt heel veel eet. Dus met het sporten houd ik het een beetje in balans, en ik probeer in de weekenden gewoon normaal in Nederlandse porties te koken.

En over eten gesproken, vorig weekend heb ik de Paraguayanen bekend gemaakt met Hollandse appeltaart, en wat werden ze daar blij van. Ik bakte er een volgens officieel recept en die beviel goed. Tijdens het smikkelen keken we naar de voetbalwedstrijd Paraguay versus Nederland under 17.  Die werd met 4-1 gewonnen door Nederland, maar werd gezegd, ‘Nederland speelt met alleen maar buitenlanders. Misschien was er 1tje bij die leek op een echte Nederlander, als Paraguay geld zou hebben, zouden wij het ook wel kunnen winnen.’ Toen de grootste teleurstelling bij de Paraguayos weg was, kwamen we weer terug op het onderwerp appeltaart: ik werd gevraagd het recept te vertalen in het Spaans zodat ze hem konden blijven maken.

Verder heb ik deze week meegemaakt hoe het is om storm te hebben in Paraguay, met mini tornado’s, stroomstoringen die 7 uur duren en wegen die veranderen in rivieren. Op veel plekken is geen riool voor het opvangen van regenwater, wat maakt dat het water andere manieren zoekt om de rivier te bereiken. De eerste twee uren tijdens zo’n storing zijn nog wel te doen, dan redt je je nog wel met de batterij van je laptop of telefoon en is de koelte van de airco nog aanwezig. Maar daarna beginnen zich toch langzaam zweetdruppeltjes te vormen en wordt de donkerte een beetje beklemmend. Het koelt namelijk niet af als het regent, het blijft heerlijk 30 graden.

Over mijn onderzoek is nog weinig nieuws te vertellen, het includeren van kinderen gaat nog steeds heel traag en de artsen werken nog niet helemaal actief mee. Ze willen graag dat ik overal bij ben, terwijl ze de kinderen includeren, terwijl ze de formulieren in vullen en terwijl ze de diagnose stellen. Dat gaat natuurlijk helemaal niet, ik moet ook samples analyseren in het laboratorium en het andere ziekenhuis dat nu begint deel te nemen op weg helpen. Gelukkig zijn ze daar veel bekender met het uitvoeren van onderzoek en denken ze heel actief mee, zelfs een beetje pro-actief. Een van de hoofden van de tuberculose afdeling, werkt ook in een ander ziekenhuis, en daar zou hij ook wel kinderen gaan includeren. Super fijn! Nu nog even wachten totdat dit ook allemaal goed uitgerold is, en dan ga ik vast meer data krijgen. Daarnaast bood iemand uit dit nieuwe ziekenhuis aan om mijn onderzoek over te nemen, wanneer ik terug ga naar Nederland. Ook super fijn! Zo kan de data verzameling nog even doorgaan en wordt het onderzoek steeds betrouwbaarder.
Samen met mijn begeleiders uit Nederland heb ik nog gezocht naar andere manieren om meer kinderen te kunnen includeren in de studie. We besloten dat de huidige criteria voor het laten mee doen van een kind vrij streng waren en stelden nieuwe op. Die liggen op dit moment nog bij de ethische commissie voor goedkeuring. Maar ik verwacht een positief antwoord van hen en zal daarna veel meer kinderen kunnen analyseren.

De week bestond verder nog uit een kijkje nemen in het grootste ziekenhuis van Paraguay (IPS), dat is voor iedereen die werkt en dus niet naar een publiek ziekenhuis hoeft te gaan, maar een privé kliniek niet kan betalen. Het is denk ik nog steeds iets kleiner dan een gemiddeld academisch ziekenhuis uit Nederland, maar het is veel voller en de logistiek werkt heel anders. Ik vond het interessant om te zien, maar ook confronterend. In Nederland zit alles zo goed in elkaar en is er zo mooi systeem van gezondheidsverzekeringen en opvangnetten, en hier lijkt verbetering onmogelijk. Alles zit, lijkt het wel, vast geroest in geldtekort, cultuur, regering en corruptie. Er wordt gevochten om status en aanzien en een doktersjas aan maakt al dat iedereen je aanbidt. Het is sneu dat hiërarchie hier zo sterk heerst.

Daarnaast heb ik deze week dan eindelijk mijn gitaar gekocht, ik had wat rond gevraagd welke winkel aangeraden werd voor de aanschaf van een gitaar. En zodoende was ik daar donderdag gaan kijken. Ik zag een super mooie en ontdekte dat de prijs echt mee viel, ik speelde er wat op en werd enorm gelukkig van het geluid. Om wat meer korting te krijgen, moest ik echter cash betalen. Die dag kon ik hem dus nog niet meenemen. De dag erna, gisteren, heb ik hem wel daadwerkelijk gekocht en heel de avond heb ik mijn buren nog geïrriteerd met getokkel. Eindelijk een eigen gitaar!

Tot slot was deze week mijn humeur wel even iets minder. Het besef dat mijn tijd hier korter en korter wordt en ik uiteindelijk alle geweldige mensen van hier gedag moet zeggen, vreet echt aan me. Ik weet echt even niet hoe ik terug naar Nederland moet zonder te weten dat ik hen nog een keer ga zien. Ik denk dat ik maar alvast opzoek ga naar een ander soort onderzoek, dat ik ook hier kan uitvoeren. Lijkt me echt geweldig! Ik ben gaan houden van het land, de cultuur, de taal, maar vooral de mensen. Natuurlijk mis ik mijn familie en wil ik hen ook heel graag weer zien, maar ik zou ze liever hierheen laten komen. Al mis ik mijn stadje Nijmegen ook wel echt, dus misschien toch wel goed om terug te komen, weer even te wennen aan de efficiënte Nederlandse cultuur en dan een tijd later weer mijn familie van hier op te zoeken. Ik word dus een beetje uit elkaar getrokken, aan de ene kant wil ik heel graag hier blijven en aan de andere kant mis ik de mensen uit Nederland erg en zou ik het fijn vinden hen weer te zien binnenkort, heel gek om te ervaren dat je hart zo verdeeld kan zijn. Het zijn nog 43 dagen hier en ik hoop dat ik van ze allemaal enorm kan genieten.
Om ondertussen nog wat van me te laten horen heb ik hier en daar wat brieven gepost, helaas heb ik van nog maar weinigen gehoord dat ze daadwerkelijk zijn aangekomen en verdenk ik de Paraguayaanse post bedrijven van een stukje laksheid. Maar we gaan het zien, ik hoop dat ze alsnog ooit een keer aankomen. En tot die tijd zal ik blogs blijven schrijven!

 

Holahola! Como estamos?

Well I promised to translate my blog for the ones that do not understand ‘Nederlands’. (Do not confuse ‘Nederlands’ (Dutch) with German, because those are different languages!)

It’s been a while since I have written my last update, so this will be a very elaborated one, be prepared!

So now I am writing in a language that some of the Paraguayos can understand, I will start by telling a funny story about them. My mother arrived Friday morning, the 25^th of October, and she brought a lot of food from Holland!! So when we went to the Jovenes Reunion at Saturday night we took some special sweets from the Netherlands with us. So the people tried ‘dropjes’. And they really did not like them. They expected something sweet, while they were actually tasting something salty and sweet with a very strange structure. Their faces were amazing, I really wanted to catch that in a video, but I wasn’t quick enough.

Back to Friday, my mother arrived and was directly forced to taste Paraguayan food: Mbeju, Cocído and chipa. Fortunately, this was no punishment for her and we enjoyed our time at La Herencia with Francine and Luis. In the evening we went to Café de Acá with Geraldine and tasted more typical food: Lomito, Milanesa and a type of Manioc (I forgot the guarani name, I only know that it was very weird).

Saturday morning Luis took us for a city tour, but we started with drinking delicious coffee at Juan Valdez. I have to be honest, Colombian coffee is way better than Paraguayan coffee and maybe Brazilian coffee is the best. We visited the Pantheon, several shops and saw millions of possible souvenirs. So, as you already know, in the evening we went to the Jovenes Reunion, where pastor Luis was teaching us about a bible story, my mother did not understand a thing ofcourse. Luckily there are only nice people in Paraguay and some of them explained everything in English to her!!!

The next day, Sunday, I woke up, feeling sick. I needed a lot of time to get dressed for the church, and once I was there I even could not join the worship standing on my feet. Following the preaching was very difficult for me, because once I found the needed verse, the preacher was already reading another verse. My mother did her own bible study, because the chances for her understanding a Spanish preaching were like 0. After the service, we went for lunch at God’s Pan. I was trying to enjoy my time there, but I felt sicker and sicker. So once we got home, through an amazing heath, the only thing I could do was sleep and cough.

As for Monday I was sicker, I was having fever and was not able to feel the difference in temperature outside (40 degrees) and inside (19 degrees). So I had to stay in bed all day, and was feeling really bad for my mom. Finally she had arrived in Paraguay and now I was sick.

Tuesday morning I was not yet feeling a lot better, but for lunch Luis picked us up. And I was obligated to join. My mom and I gave them a book with photos of the Netherlands. We are very grateful for everything they do for us and we wanted to give something to show this. They really liked it and were completely amazed by how different The Netherlands are, compared to Paraguay.

 

So, luckily, Wednesday I was feeling good enough to go to the hospital (for my investigation ;)). There was a child that could participate in my study and I took the sample with me to the laboratory. The heath was really killing me and once I had arrived at the lab (only 10 minutes of walking), my colleagues were very worried. They wanted to analyse my blood for viruses. Well I did not let that happen, because I was only suffering from the temperatures in combination with my firm cold. I came to believe that Paraguayos are either very sick or not sick at all. But that something as a common cold, is not common at all here.

In the afternoon this thought was confirmed by the clinician that my moms and I were joining during her consultorio. My mother is a family doctor and really loved it to see how the healthcare functions here in Paraguay. While I was translating everything the doctor was trying to explain to my mother, my mother was wondering why every child directly received prednisone and antibiotics. After four hours of wondering, we went to the supermarket to get everything we needed for the meal we were going to cook. I promised that, when my mom was going to be in Paraguay, we would cook a typical Dutch meal. So that was what we were going to do. We needed to improvise a lot, because normal ‘Biefstuk’ was not available, and neither were the type of pears that we needed. But in the end it turned out to be very ‘rico’.

The next morning, like morning morning, we went to Mercado Cuatro. A really chaotic place, were I would have lost my way 100000 times, if it was not for Luis. He really knows every place and every corner there. It was really nice to explore the place and to see all the stuff they are selling there. Afterwards, we went to the city centre and at a market stall with all type of products of leather, I bought my own thermos for Terere and Mate. I was (and still am) sooooo proud of it! We bought a lot of souvenirs for the family and friends in the Netherlands and were amazed by the low prices. In the afternoon I went to the hospital to check whether there were new children that could participate in my investigation and to pick up another sample. Sadly enough, someone had thrown away the sample and another person had stolen my guantes. L When I told what had happened to Paraguayan friends, they laughed at me. They told me that I was having too much confidence in the Paraguayan people for not locking up my stuff. Paraguayos like to aprovechar… Well I really hope and feel that not every Paraguayo is like that. However, it was an amazing day until then, so I was not going to let such an experience take that away. Mom and I cooked a quick meal and were sleeping early, the next day we were hoping to go to Ciudad del Este!!!

At 6.30 a.m. Luis picked us up and drove us to the main bus station of Asuncion. Around one hour later, our bus left and we were on our way to ciudad del este. The chairs were super fancy and you could almost transform them into beds. That made the journey more bearable, because we dutchies are not used to driving for so long. In 5.5 hours driving, you can easily get from the Netherlands to Paris! Once we arrived in Ciudad del Este a brother of Maie was already waiting for us. He was going to be our taxi driver and guide the upcoming days. Only one problem, he didn’t speak nor understand English, where I thought he would. So this made conversation between my mam and him a kind of difficult ;). In a type of Volkswagen that does not exist in the Netherlands: Gol, we drove to our hotel. We left our bags there and took a quick bath and went on to the Brazilian side of the falls. On the way we drove through parts of Ciudad del Este, where you cannot see the city through all the market stands and trading people. Very busy! We entered the customs and obtained some stamps in our passports. After 40 minutes of driving we arrived at the park and what we saw there is indescribable. I really cannot find words for it, next to breath-taking, it therefore also was words-taking. It made a long lasting impression. The miracles of nature and representation of Gods glory on earth.

Photos are not going to give you the kind of feeling when you actually are there, because of the lack of sounds, smells, movements and feelings. On our way back to the exit, I saw a Toucan, so cool! Later on this evening, we visited the Brazilian three barriers mark with ruins of the Jesuits era. – Lots of tourists and cameras present. – It felt really good to leave Paraguay for a moment and look at the country from another perspective. I am so grateful for my time in Paraguay, but sometimes I feel like I am locked up in a big, dirty city. We finished the day by having a dinner with a view, on the rooftop of the Howard Johnson Hotel.

Again an early morning, because Marcelo came to pick us up at 7 a.m. We drove to the three borders mark of Paraguay. I really liked this place, because it was a way more tranquilloooo. You could even hear the sounds of the nature. #wow Hereafter we drove to the ferry which enables you to directly go to Argentine. Before going there, we had to obtain some more stamps in our passports. And this customs, was not very fancy. (Understatement) Apparently Paraguayos are used to the fact that the bell at the door or offices does not function and therefore directly clap their hands a couple of times when there seems to be nobody. This time there was somebody, only not in the office, but on the toilet. So when Marcelo clapped his hands, some guy responded ‘yeaah un ratito por favor’. And some time after that we heard a flush of the toilet. And then he gave us the needed stamps….

We sailed to Argentine and entered the country of strict rules and very weird rules. Mercelo’s car did not have a tourist insurance and since my mam and I were tourists, the car was not allowed to enter the country. But who can invent such a rule, when all tourists normally already have a personal insurance? So we had to continue our journey with a taxi. We found a very friendly taxi driver that wanted to bring us to the Argentinian side of the falls, wait for us there and bring us back to the ferry, for only 200.000 guarani. I don’t know whether that’s caro for normal people, but for dutchies this is very barato! On the way he told us about the national park and the falls, about possible trips you could make and especially about making a boat trip through the falls. We decided to do this, although we were warned that we were going to be very very wet. The weather was great, so we did not really mind that.

This was another, even more, breath- taking experience. Unbelievable! The power of the water is immense and the sounds were enchanting. After about three complete showers in different falls, a moment to take pictures and crossing like a Ferrari over the surface of the river, we went back. We met our taxi driver again and arrived at the ferry. Marcelo’s car still was where we left it and the ferry was just arriving. In the afternoon we relaxed at the hotel and enjoyed our last diner in Ciudad del Este.

Sunday it was time to head back to Asuncion, sadly enough. I really wanted to stay longer at the other side of the country and visit more of the places there. The bus trip went fast and Luis came to buscarnos at the terminal. We checked mams plane tickets in and prepared us for a goodbye diner at D’allesandro pizzeria. Unlike normal diners, this time the desert was de main menu. So we enjoyed 1 slice of pizza and thereafter a very big chocolate volcano with ice cream!!!

Monday morning we bought the last souvenirs and tried to push these into the suitcase. We visited Maie’s rooftop to give my mother one last beautiful view on Asuncion. We drove to the airport and weighed the suitcase, with more souvenirs than clothes. The suitcase turned out to weigh precisely 23 kilograms. #yeah! And together with Maie, Luis and Francine, I waved my mother goodbye. It was a bit emotional for me, because the time went so fast and I enjoyed every moment of it. My heart is, until today, filled with gratitude.

 

Holahola! Como estamos?

Het is alweer even geleden sinds mijn laatste update, dus nu zal er een vrij uitgebreide aankomen, met veel verschillende gebeurtenissen. Just so you know.

Om de gebeurtenissen een beetje in de juiste volgorde te houden staan, begin ik bij het super toffe feit dat mama goed was aangekomen vrijdagochtend (25-10)! Helaas was er wat miscommunicatie over de landingstijd en stond ik met mijn brave gedrag om half zes in de ochtend op het vliegveld, vergezeld door mijn Paraguayaanse ouders, terwijl mams pas rond 8 uur aankwam. Toen we dat ontdekten zijn we lekker koffie gaan drinken bij een wegrestaurant in de buurt. Gelukkig is miscommunicatie in tijd niet ongewoon onder Paraguayanen en namen ze me niks kwalijk, ‘dat gebeurt altijd, dus tranquillaaa’.
Toen mama eenmaal weer echt in levende lijven en niet slechts in een videobeeld bij me was, bekroop me een gevoel van enorme dankbaarheid. Wat een kans! Ontzettend bijzonder!
We namen haar mee naar mijn favoriete tentje in Asuncion, La Herencia, en hier aten we een typisch Paraguayaans ontbijt. Mbeju met cocido. Echt heeeeeeeel lekker, maar moeilijk te omschrijven. Mbeju is een soort hartige American Pancake, maar compleet anders van structuur. En cocido is een soort cappuccino maar dan niet met koffie maar met een sterke thee er door (en Azucar…) Ik kan gelukkig meel mee nemen naar Nederland om Mbeju te maken en ook bestaat er oplos-cocido. (Voor iedereen die een keer een typisch Paraguayaans ontbijtje wil proberen, ik denk wel dat geldt: wie het eerst komt, wie het eerst maalt…)

Daarna pakten we de koffer uit en ontving ik een hele berg met Sinterklaas snoepgoed en stroopwafels, geweldig!!! Ook hadden Es en Jo hun best gedaan met sinterklaas cadeautjes inpakken. Nu nog mensen vinden waarmee ik Sinterklaas ga vieren hier 🙂 s’ Avonds aten we met Geraldine, een vriendin van me uit de kerk, bij Cafe de Aca, in Nederlands: Het Cafe van hier. Heerlijke Paraguayaanse gerechten zoals gefrituurde Mandjoca en lomito (een soort hamburger).

Zaterdag bekeken we al een deel van de stad en dronken we heerlijke koffie bij Juan Valdez (de Spaanse versie van starbucks). In de avond nam ik mams mee naar de Jovenes reunion, en lieten we de Paraguayanen dropjes proberen. Dat was voor hen niet zo’n succes als dat het voor ons was. Wij konden genieten van heerlijke gezichten, die niet wisten hoe snel ze de gekke substantie die ze zojuist in hun mond hadden gestopt, weer uit moesten spugen. Wat ontzettend grappig om te zien. Zoiets raars hadden ze nog nooit op, een gekke structuur die zoet en zout tegelijk smaakt… Gelukkig voor hen waren de stroopwafels wel erg lekker en verdween de gekke drop smaak uit hun mond.

Zondag werd ik erg zwakjes wakker, enorm verkouden en duizelig. Ik voelde de bui al hangen: tweede keer ziek. Maar ik wilde hier niet aan toe geven, en al helemaal niet nu mama er net was. Dus ik stond op en zo gingen we naar de kerkdienst. Het was erg fijn om daar met mama te zijn, op de plek waar zoveel mensen zijn die voor mij klaar staan en me een thuis geven. Na de dienst lunchten we bij ‘God’s pan’. Een restaurant met verschillende vestigingen in Asuncion en omstreken. De eigenaar is christelijk en het eten is echt goed. Buiten steeg de temperatuur ondertussen rap, die dag is op straat een temperatuur van rond de 50 graden vastgelegd. Na eenmaal de hitte getrotseerd te hebben, waren we weer terug in het pension. Ik was toen echt op en kon alleen nog maar slapen en hoesten. Misschien moest ik er dan toch maar aan toe geven.

Zo ook maandag, ik had nu ook koorts, dus ik voelde het verschil niet eens meer tussen binnen met de airco aan op 19 graden en buiten met de zon fel aan de hemel met 40 graden. Op bed blijven dus. Samen met mama deelde ik de kamer die ik helemaal aan het begin van mijn tijd hier ook deelde met een ander Nederlands meisje. Een mooie kamer met twee bedden. Alleen een van de twee, waar ik nu op lag, heeft een matras die zich compleet om je heen vouwt. Dus dat was nog een beetje extra warm. (Wel goed voor de momenten met koude rillingen)

Dinsdag was ik ook nog redelijk zwak en tot de lunch sliep ik vrijwel alleen maar, ik baalde er zo van dat ik precies nu mijn mama er was, ziek moest zijn. Maar rond lunchtijd appte de pastor dat hij ons kwam ophalen met de auto. We moesten bij hem komen lunchen, zijn vrouw had Braziliaans voor ons gekookt. Daar kon ik toch echt geen nee op zeggen en ik wilde heel graag even uit het pension. Ondanks mijn fysieke staat was het erg gezellig en knapte ik goed op van het eten en het rustig zitten. Mams en ik gaven een cadeau als teken van dankbaarheid, wat ze ontzettend mooi vonden. Het was een foto boek van Nederland. Met allerlei typische plaatsen weergeven in de meest prachtige foto’s. Ze verbaasden zich over de structuur in het land en de opgeruimdheid, de mooie oude grachten en huizen in Amsterdam en de waterwerken. Ontzettend leuk om zo een beetje een beeld te kunnen geven bij waar je vandaan komt.

Woensdag was ik dan weer gezond genoeg om naar het ziekenhuis te gaan (ik vind dat echt grappig klinken ;)). Ik kon een nieuw kindje includeren in mijn onderzoek en bracht de sample naar het lab. Het was echter ontzettend warm en daar ging ik toch nog niet helemaal lekker onder. Mijn collega’s op het lab waren erg ongerust en wilden dat ik een bloed analyse zou laten doen en nog wat andere testen op ernstige virussen. Het is raar maar waar, mensen kennen hier het begrip van een stevige verkoudheid echt niet. Kinderen met deze klachten in het ziekenhuis worden ook gelijk vol gestopt met antibiotica en prednison. Dat konden we woensdagmiddag aanschouwen toen mams en ik mee deden met de kinderarts tijdens haar spreek-uur-middag. Dit was voor mijn mama, die huisarts is, erg bijzonder om mee te maken. En ik kon er bij zitten als tolk. Gelukkig was er in de spreekkamer een airco… Die avond mochten we de keuken van de pastor en zijn vrouw bezetten en kookten we een ‘typisch’ Nederlands maal: gekookte worteltjes, biefstuk, patatjes en stoofpeertjes. Gewoon biefstuk kennen ze hier niet in de supermarkt en dus deden we het met dunnere lapjes vers gesneden vlees. Peren voor stoofpeertjes hadden ze ook niet, dus gebruikten we normale, nog niet helemaal rijpe peertjes. Patatjes kenden ze wel en wortels gelukkig ook. Al met al dus vrij geïmproviseerd, maar wel een groot succes! Ze vonden het ontzettend lekker! Tijdens het eten legde ik in het Spaans uit wie Sinterklaas is en wie zwarte (uuh grijze uuh roetveeg) piet is. Ze vonden het maar veel op Santaclaus lijken en vonden het heel grappig dat ik daar lichtelijk geïrriteerd door raakte.

Donderdag was het shop-dag en startten we op Mercado cuatro. Een heel grote markt, waar je alles kan vinden, super chaotisch en druk. Maar wel echt typisch voor Asuncion en erg leuk om te bekijken. Na hier een aantal uur rond gestruind te hebben, vervolgden we onze shopsessie in het centrum, bij een kraampje met leerwaren. Heel veel handgemaakte spullen en souvenirs! Ik kocht hier mijn eigen thermo voor terere en mate!!!!! Ik ben er zooo blij mee, ik voel me echt al een halve Paraguayaan. Voor spullen van echt leer is alles hier ontzettend goedkoop. De verkoper was heel blij met ons en wij blij met hem. Mama’s koffer kon in ieder geval weer goed gevuld worden. Later op de middag ging ik nog even naar het ziekenhuis om te kijken of er nog nieuwe kinderen geïncludeerd konden worden en of er verder nog iets nodig was. Toen kwam ik er achter dat een sample en mijn doos met wegwerp handschoentjes weggegooid waren? Ik wist in ieder geval niet waar de spullen waren en de mensen die ik er naar vroeg, zeiden ook van niks te weten. Ik vertelde dit aan mijn Paraguayaanse vrienden en die vonden het hilarisch dat ik zoveel vertrouwen had in mijn collega’s dat ik mijn spullen niet achter slot en grendel had bewaard. Het is namelijk heel erg de cultuur van aprovechar ‘to take advantage of’, dus lekker profiteren van andermans spullen zodra dat kan. Flink balen dus. Maar het was tot dan toe een geweldige dag, dus ik verzette mijn gedachtes en ging met mams naar huis, hier kookten we nog wat en gingen we vroeg slapen. De dag erna zouden we namelijk vertrekken naar Ciudad del Este!!!!

 

 

Om half zeven werden we opgehaald door de pastor (hij had al van te voren aangeboden onze uber te willen zijn, zo ontzettend lief! Voor mama en mij voelde het wel alsof we veel te veel van hem vroegen, maar hij verzekerde ons ervan dat het geen probleem was en werd zelfs een beetje boos als we dan wel waren gaan lopen of als we een keer wel een echte uber hadden besteld). Rond half acht vertrok onze bus, een enorm luxe. Met heerlijke stoelen, die casi-plat konden liggen en heel veel beenruimte hadden. Dat maakte de rit van 5.5 uur goed dragelijk. In NL zou je dat toch niet zo snel doen, maar hier is het heel vanzelfsprekend en doe je dat ook maar gewoon. Eenmaal aangekomen aan de andere kant van het land, werden we opgewacht door een broer van een vriendin van me. Hij zou ons dit weekend rondrijden en gidsen door de bekende nationale parken rondom de watervallen van Foz do Iguazu!!!!!! Marcelo ontving ons heel hartelijk, alleen sprak geen woord Engels. Dus daar kwam de tolk weer in mij naar boven en zo maakte ik de communicatie tussen mams en hem mogelijk. In een volkswagen Gol (inderdaad zonder f, speciaal voor de zuid-amerikaanse markt), sportmodel, werden we naar ons hotel gebracht. Daar dropten we onze spullen en fristen we onswat op, om de reis naar de Braziliaanse kant van de watervallen te vervolgen. In de Gol met ramen wagenwijd open (want geen Airco), een dikke subwoofer direct achter mamas hoofd en piepende bandjes baanden we ons een weg door de op 2 na grootste handelstad van de wereld: Ciudad del Este. Door alle kraampjes en winkels zie je de straten niet meer en vrijwel niemand woont echt in deze stad. In de omliggende steden wonen de meeste mensen die werken in Ciudad del Este. We reden de douane van zowel Paraguay als Brazilië door en scoorden een aantal stempels in ons paspoort. Terwijl ik genoot van het begin van dit weekend-avontuur, ergerde mama zich redelijk aan de dreunende muziek die direct achter haar oren werd geproduceerd. Gelukkig waren we na 40 min rijden bij de entree van het park. En wat we in het park zagen is onbeschrijfelijk. Ik kan het wel proberen, maar dan wordt deze blog echt veel te lang, Het heeft zo ontzettend veel indruk op me gemaakt. Wonderen van de natuur. De Braziliaanse kant van de watervallen bestaat maar uit 3% van het totaal aan watervallen, maar voorziet wel in een prachtig uitzicht op de Argentijnse watervallen. We konden via een loopbrug heel dichtbij het stortende water komen en keken zo de ‘Garganta del Diablo’ in. Wat een pracht in kracht! Zoveel water dat neerstort op een soort magische manier. De plek heet overigens zo omdat er tijdens de kolonisatie van Paraguay velen Indigenas van af werden geduwd als ze niet luisterden of geprobeerd hadden te vluchten. Dat is dan wel een beetje griezelig, maar met de ondergaande zon, werd de schoonheid van de plek alleen maar groter. Hopelijk kunnen de foto’s dit een heel klein beetje weergeven. Een heel klein beetje, omdat het geluid, de beweging, de geuren en met name hetgevoel mist. Op de weg terug naar de ingang, spotte ik nog een Toekan, helemaal cool! Deze avond brachten we ook een bezoek aan de Braziliaanse markering met het drie landen punt.

Argentinië, Paraguay en Brazilië worden hier door twee rivieren gescheiden. Brazilië heeft dit punt kunnen combineren met ruïnes van het Jezuïeten tijdperk. Al met al een grote toeristentrekpleister, waar het dan ookerg druk was. Het was wel heel tof om te zien en ook wel bijzonder om zo op Paraguay uit te kijken. Het voelde echt heerlijk om de stad uit te zijn en zelfs even het land te kunnen verlaten. Je voelt je toch een beetje opgesloten in zo’n mega hoofdstad en een land dat niet grenst aan zee. Hierna reden we terug naar het hotel, dat heet overigens Howard Johnsen, met zachtere muziek op. Samen met mams genoot ik van een maaltijd op het dakterras en ook kon ik de goede kwaliteit bedden enorm waarderen.

 

Zaterdagochtend kwam Marcelo ons relatief vroeg ophalen, 7 uur stipt. Via het drie landen punten vanuit Paraguay gezien (het echte drielanden punt bevindt zicht namelijk midden in de rivier), reden we naar de douane om met een pont de oversteek naar Argentinië te maken. Het drie landen punt van Paraguay was een veel minder grote trekpleister, er was geen enkel ander mens, je hoefde geen toegang te betalen en kon genieten van de natuur geluiden. Ik vond dit eigenlijk een mooier punt dan dat van Brazilië… Veel mensen hier snappen dat niet, zij vinden dat het Paraguayaanse punt niks voorstelt en zijn jaloers op dat van Brazilië. En ik moet ze gelijk geven als ze zeggen dat veel dingen beter geregeld zijn in de buurlanden, maar ik vond dit drielanden punt gewoon heel fijn. De douane is echter direct een voorbeeld van iets dat veel beter was in de buurlanden. Voordat we met de auto de pont op mochten, moesten we nog stempels scoren. Het houten hutje waar dit moest plaatsvinden leek echter onbemand. Omdat de deurbel vaak niet werkt in Paraguay, klappen Paraguayanen dan een aantal keer hard in hun handen. Van achter een deur klonk een beetje gemompel en vlak daarna werd een wc doorgetrokken….

We kregen de stempel en konden de overtocht maken. In Argentinië aangekomen was de douane gevestigd in heuse gebouwen en was het kantoor wel bemand. Helaas waren ze hier heel strikt met de regels over vervoer van toeristen en mocht de auto van Marcelo niet  verder rijden. Hij had namelijk geen toeristenverzekering op zijn auto zitten en het maakte niet uit dat we gewoon zelf verzekerd waren. Dan maar verder met de taxi… We troffen een heel aardige taxi chauffeur die ons voor 200.000 guarani wel naar het Argentijnse park wilde brengen. Hij zou dan daar op ons wachten en ons ook weer terug brengen. Het omrekenen van de bedragen blijft altijd nog een beetje lastig, maar dit is net iets minder dan 30 euro. Nu was het 20 km rijden en zou hij zo’n drie uur op ons moeten wachten, dus was het helemaal niet duur. Onderweg vertelde hij ons over het park en de watervallen, hij raadde ons aan om een boottocht door de watervallen te overwegen en maakte ons enorm enthousiast hiervoor. We besloten dit te gaan doen. Eenmaal in het park stapten we in een soort refo-jeep (voor 30 personen) en reden we door de jungle richting de opstap plaats voor de boten. De gids vertelde wat over de watervallen en er fladderden mega veel vlinders voorbij. Bij de boot kregen we een zwemvest en een waterdichte zak waar al onze waardevolle spullen in moesten, dat beloofde wat!

Ook deze boottocht is niet te beschrijven, wat heb ik daar van genoten. We kwamen nog dichterbij de duizelingwekkende kracht van het water en hadden het mooiste uitzicht ooit op de mega verzameling aan watervallen van de Argentijnse zijde. Het maakte echt een diepe indruk op me en al dat spetterende water in je gezicht was letterlijk adembenemend. Ik dank God echt voor zulke natuurwonderen. Ze weerspiegelen een klein deel van Zijn grootsheid!

Na zo’n drie complete douches onder verschillende watervallen, keerde de boot weer terug en namen we de refo-jeep, een parktreintje en de benenwagen terug naar de uitgang. Hier stond onze taxichauffeur daadwerkelijk op ons te wachten en zo kwamen we weer bij de pont. De auto stond er gelukkig nog en de pont kwam er net aan, dat kwam even goed uit! Marcelo moest ’s middags nog naar de universiteit, dus nu het zo’n 13 uur was kregen we toch wel een beetje haast. Hij moest daarvoor nog vrij ver rijden, maar wilde ons nog wel bij het hotel af kunnen zetten. Dus nog net iets sneller dan de keren hiervoor zoefden we over de wegen. Helaas zit er om de 200 m een mega heftige hobbel in de weg en vanwege het sportmodel van de auto, is de onderkant van de auto een paar keer flink geschaafd… #oeps. Ik genoot die middag van het zwembad op het dakterras en ’s avonds van een heerlijke maaltijd met mams.

Zondag reden we terug naar Asuncion en checkten we mama’s vliegtickets in. ’s Avonds aten we bij een pizzeria waar het hoofdgerecht niet de pizza maar het toetje was. Een heuse chocolade lava cake met ijs. Heerlijk! Maar ontzettend machtig. Dus die anderhalve pizza punt van te voren was meer dan genoeg.

Maandagochtend kochten we nog de laatste souvenirs en propten die nog in de koffer, die later op het vliegveld precies 23 kg bleek te wegen… Samen met een vriendin van de kerk en mijn Paraguayaanse ouders, zwaaide ik mama uitgebreid uit. En samen met een wapperende vlag van Paraguay vertrok ze weer naar Nederland. Wat is dat snel gegaan! Bizar.

In al mijn haast bij het verspreiden van het goede nieuws van vorige week, ben ik een aantal dingen vergeten te beschrijven in mijn blog. Daarom in deze update een terugblikje op de afgelopen twee weken.

Om te beginnen, donderdag toen ik mijn OK op papier binnen had, was ik gelijk begonnen met kinderen includeren in mijn studie. Ik besprak dit met de artsen die die dag aan het werk waren en die lieten mij zien welke kinderen ik allemaal kon includeren. In goed vertrouwen gaf ik aan de artsen formulieren die ze moesten invullen over het desbetreffende kind en was blij met de eerste ‘vangst’: 3 kinderen. Later bekeek ik de ingevulde formulieren en bleek dat het allereerste kindje dat nu was geïncludeerd, helemaal niet mee kon doen. Dit kindje was namelijk niet voldoende ‘verdacht’ van TB. De ouders waren al bezig met de studie informatie lezen en aan het wachten op een volle luier. Maar goed met de eerste inclusie dus ook meteen de eerste exclusie te pakken.
Ook mooi was het volgende. Ik had op donderdag in alle spreekkamers formulieren klaargelegd. Formulieren waarop de artsen gegevens moeten invullen over redenen voor inclusie, naam van het kind, leeftijd en dat soort dingen. Keurig op elk bureau een stapeltje, met een aantal plastic zakjes er bij voor de samples en schone luiers of potjes. De ochtend er na kom ik langs en hoor ik van de artsen die dan aan het werk zijn dat ze helemaal geen formulieren hebben gezien. Ik snapte er echt even niks van. Ik keek direct maar in de prullenbakken, daar lagen ze gelukkig niet. Ik vroeg rond en niemand die iets wist natuurlijk. Dus toen appte ik de dokters die de middag ervoor hadden gewerkt, kreeg ik als antwoord: ‘Ooh ja, die heb ik meegenomen naar huis, ik wilde zeker weten dat ik ook formulieren heb tijdens de eerst volgende keer die ik moet werken…’ #zucht. Maar goed ik wist waar ze waren en later hebben de artsen ze zelfs nog terug gebracht.
Het includeren van de kinderen gaat tot nu toe helaas nog niet zo snel, ik heb drie kinderen getest in de 5 dagen dat het onderzoek nu duurt. Terwijl ik er echt meer dan 5 per dag nodig heb. Zodoende zijn mijn collega op het lab en ik naar het Insituto de Medicina Tropical gegaan. In dit ziekenhuis, wat ook op loopafstand is, hebben ze een grote kinderafdeling en zien ze ook aardig wat kinderen die verdacht worden van TB. We werden enorm hartelijk ontvangen en alle lichten stonden gevoelsmatig bijna gelijk op groen. De dag erna mochten we langskomen om de ideeën verder uit te leggen en het protocol te geven. Ze wilden absoluut meedoen, alleen wel in ruil voor twee auteursplekken in de eindpublicatie. Nou dat kon ik nog wel overleven. Als we er maar snel mogen beginnen met cases vangen. Ik vrees dat er nog een addertje onder het groene licht gaat zitten, maar dat zien we dan vanzelf wel. Tot nu toe ziet het er positief uit. Geen redenen om achterdochtig te zijn toch? (Uhmm…)

Verder ben ik nog steeds ontzettend blij dat ik in het kantoortje van de kerk terecht kan, er zit een heel fijne keuken bij, en nog beter: boven is de kerk en daar is een gitaar. Zodoende kan ik elke dag heerlijk even spelen en mijn gedachtes legen. Zo fijn! Ik merkte pas hoe ik het gemist had, toen ik weer voor de eerste keer speelde. Wel moet er een nieuw laagje eelt komen op mijn vingertopjes, want terwijl ik dit type heb ik bij elke toets een zeurend gevoel. Ook praat ik hier regelmatig even met de Pastor, mijn papa van hier, super grappige man, dat is zowel goed voor mijn Spaans als mijn soms aanwezige tekort aan geduld. Maandag raakten we aan de praat over mijn leven in Nijmegen en wat de dingen waren die mij veranderd hebben. Ik dacht gelijk aan Alpha (een ontzettend leuke cursus over de basics van het Christelijke geloof). Hij werd erg enthousiast en zo gingen we op zoek naar de Spaanse versie van de bijbehorende filmserie. Die was er! We keken de eerste aflevering en toen werd hij nog enthousiaster. Misschien wordt dit wel het begin van Alpha in dit deel van Paraguay. Gaaf hoe God enthousiasme gebruikt voor het verspreiden van Zijn woord. (Klik hier voor meer info over Alpha)

Deze week bestond naast mijn uren die gewijd zijn aan stage, uit sporten, eten en gitaren bekijken. In shopping Mariscal Lopez zit een gitaarwinkel die gitaren verkoopt van het merk Borja. Dit merk is van Paraguay en verkoopt alleen hand gemaakte gitaren. Super mooi! Ik wilde er eentje stemmen, maar brak toen een van de stemmechanieken. Ik schaamde me kapot en voelde me echt schuldig, zo’n mooie gitaar! Maar de verkoper was erbij blijven staan en zag dat ik niks raars had gedaan, dus die nam het me niet kwalijk. Ik durfde alleen niet echt meer te beginnen aan het uitproberen van andere gitaren en dus keek ik verder met mijn handen op mijn rug. Ik denk wel dat ik er een ga aanschaffen, zou een super tof souvenir zijn!

En dan door naar het weer. Het weer was weer enorm afwisselend, vorige week was het vaak heel koel en regende het veel. Soms was er dan ineens een heel warme en zware middag. Deze week is de temperatuur per dag aan het stijgen, maandag begon het met 23 graden, mooie zon en veel wind, maar vandaag wordt het al weer 30 graden en volgende week maandag dreigt het 40 graden te worden. Ik ben benieuwd hoe dat uitpakt… (Ook voor mams…)

Morgenochtend vroeg op om mama op te halen van het vliegveld, wat kijk ik daar naar uit! Ook wel een beetje gek hoor, om zo de wereld ‘thuis’ en de nieuwe wereld ‘Paraguay’, te laten samensmelten…

 

Nog een random plaatje met de meiden van de kerk. Echt genieten om met hen op pad te gaan!

 

Wat een week. Wat een uitersten. Waar ik maandag en dinsdag echt op was van de ondertussen toch wel opgebouwde stress over mijn onderzoek en het niet meer kunnen slapen, gebeurde er woensdag iets, waar ik nu al 6,5 week op aan het wachten was.

Maandag hoorde ik dat de brieven die de ethische commissie nog nodig had, niet waren geschreven door de personen die dat moesten doen. Ik zocht die personen op en verzocht ze nog redelijk vriendelijk om dat nu toch even te gaan doen. Een van de brieven had ik al samen met een collega geschreven, zo’n twee weken geleden en gegeven aan de persoon die er een handtekening onder moest zetten. In de hoop, dat zo’n handtekening zetten, snel gebeurd was. Maar na twee weken, bleek nu dat er nog iets ontbrak in de brief en dat vermeldde de persoon nu pas. Dus ik samen met die collega, snel die brief verbeteren en nog dezelfde dag beschikte de persoon die moest ondertekenen over de verbeterde versie. De ochtend erna vroeg ik bij de directie of de brief nu was ondertekend (dan heb je dus een hele middag de tijd om een brief te ondertekenen), maar dat was niet het geval. Ik moest na de ochtend maar even langskomen, dan was het brieven-onderteken-rondje geweest en zou die vast en zeker van een handtekening voorzien zijn. Dus ik na die ochtend daar weer heen, ‘ooh nee is toch niet gebeurd, kom anders morgen even terug, is dat goed?’ Ik kon mijn irritatie echt niet voor me houden en liet mij zoiets ontgaan als ‘altijd maar morgen’ (in het Spaans) en liep de deur weer uit. Ik was er echt even klaar mee, ‘mañana’, sommige dingen heb je gewoon vandaag nodig en als het kon nog liever gisteren. Niks mañana. Ik was moe en verdrietig, ik voelde de tijd aan me voorbij gaan en bedacht me dat ik nu echt krap uit ga komen met mijn tijd hier. Ik moet veel kinderen onderzoeken en je weet niet van te voren hoe snel en hoe veel kinderen mee kunnen gaan doen met je onderzoek. Ik belde met mijn familie en voor het eerst in mijn tijd hier, zat ik er doorheen. Ik besloot een berichtje te sturen naar wat mensen om te vragen of ze voor me wilden bidden en ging heel vroeg slapen.

Die nacht sliep ik gelukkig goed en werd ik blij wakker, ik voelde een positieve hoop op komen en vertrok naar het lab. Daar aangekomen, ging ik even langs bij de directie om te vragen naar de ondertekening. Die had echter nog steeds niet plaatsgevonden. Gelukkig was deze keer de interim directrice erbij toen ik het vroeg en die wist hoe lang dit proces al duurde. Ze zei, kom over een uurtje terug, dan is het gebeurd. Nou, dat klinkt beter dan morgen toch? Ik ging maar even chillen met mijn collega’s op het lab en na een uurtje of anderhalf ging ik er weer langs (gaf ik ze toch nog iets speling). En inderdaad, de brief was ondertekend. Nu hoefde ik alleen nog de handtekening van de directeur van het ziekenhuis te scoren en zou alles rond zijn. Ik rende toen gelijk naar het ziekenhuis en trof daar de directeur, die in twee minuten tijd zijn handtekening zette (dus je hebt hier ook mensen die absoluut wel mee werken). Later bleek, dat de directeur een half uur daarna weg was. Lucky shot dus!

Met de benodigde brieven op zak vervolgde ik toen mijn weg naar het kantoor van de ethische commissie. Die waren helemaal gelukkig dat ik de brieven had en begonnen direct met het schrijven van het dictamen. Het dictamen is het briefje dat de goedkeuring meedeelt. Ik liet hen daar met een gerust hart achter. Die middag nog had ik de digitale versie van de toestemming al binnen en de volgende ochtend kon ik het origineel ophalen. Ik was echt super blij!

Ik ben daarom donderdagochtend gelijk begonnen met het onderzoek opstarten in het ziekenhuis. Er waren twee kinderen die verdacht werden van TB, maar nog geen definitieve diagnose hadden gehad. Die kon ik dus includeren en zo wachtte ik die dag op de twee eerste samples van het onderzoek. Best een memorabele dag dus, de eerste samples, op de eerste dag van mijn eerste onderzoek, tijdens mijn eerste verblijf in Latijns Amerika. (17 oktober 2019) Deze overwinning op de bureaucratie moest natuurlijk even gevierd worden, en ’s avonds genoot ik samen met vriendinnen van de kerk van een heerlijke lomito arabe. Een soort turkse pizza met kebab dus.

Wel moet ik zeggen dat er nog een stukje stress ontlading uitkomt nu en me ook echt heel moe voel. Ik moet nog even een ritme vinden in het uitvoeren van het onderzoek, want een hele dag wachten in het ziekenhuis op natuurlijke spijsverteringsprocessen, lijkt me geen nuttige besteding van mijn tijd. Maar elke keer op en neer lopen naar het ziekenhuis als er dan wel een nieuw sample is, ook niet. Ik heb er alle vertrouwen in, dat ik daar vanzelf uitkom. Er is een compleet nieuwe fase aangebroken!

Ps. Nog 7 daagjes en dan kan ik mijn mama ophalen van het vliegveld……

Heeey, leuk dat je mijn blog leest over mijn zesde week hier!

Ik zal maar gelijk eerlijk zijn, deze week was niet zo denderend spannend en ik heb weinig nieuws te vertellen over de voortgang met mijn onderzoek; die is er namelijk nog steeds niet.

Wel hoorde ik goed nieuws toen ik maandag op het lab verscheen: zodra ik de goedkeuring heb van de ethische commissie, mag ik tijdelijk het analyse apparaat van het lab gebruiken in de uren dat zij het niet nodig hebben. Dat scheelt hoogstwaarschijnlijk veel wachttijd, omdat de shipping van het andere apparaat nog wel even gaat duren. (Dit zijn mijn collega’s op het lab!)

Ik hoopte nog dat ik dan deze week ook goedkeuring zou krijgen van de ethische commissie, maar dat was een valse hoop. Ik kreeg op donderdag wel een uitnodiging om even langs het kantoor te komen, dus mijn hoop bloeide tijdelijk weer op. Het bleek dat dat met name was om te vertellen wat ik nog moest verbeteren aan het protocol. (Een side note, dit gesprek ging volledig in het Spaans en het ging me goed af. 🙂 ) Die verbeteringen heb ik toen maar snel uitgevoerd en op donderdagavond direct opgestuurd. Nu hoop ik dat ze maandag of dinsdag antwoorden… Het bleek echter wel dat ze ook nog een brief nodig hadden van het laboratorium waarin stond dat wij aan al onze eisen hadden voldaan en zij dus ook ‘listo’ waren voor het onderzoek. Ergens vind ik dit een beetje raar, want de ethische commissie moet op zich onafhankelijk zijn van andere instanties. En of twee partijen aan elkaars afspraken voldoen, hoeft geen reden te zijn om in zichzelf het onderzoek onethisch te vinden of geen groen licht te geven. Tot zo ver mijn bedenkingen bij de ethisch-heid van de ethische commissie.

Verder werd deze week langzaam steeds warmer, en was ik ontzettend dankbaar dat ik een werkplek heb aangeboden gekregen in de kerk. Een fijn kantoortje, met goede wifii en een airco, ontzettend dichtbij het ziekenhuis en het lab. Helemaal fijn! Zowel het ziekenhuis als het lab beschikken niet over echte werkplekken met goede verbinding en overdag even 20 minuutjes terug naar huis lopen, zit er bij mij niet in als het veertig graden met volop zon is.

Warm dus, niet te veel aan denken en gewoon veel water drinken, dat is de tactiek. Af en toe een duik in het zwembad nemen of een goede koude douche (scheelt weer dat die gekke douchekop dan geen water hoeft te verwarmen) en vooral ook wél lekker gaan sporten. Deze week weer drie keer geweest! (Voor een vage foto van hoe het er daar uit ziet:)

Ik geniet nog steeds enorm en voel me echt al goed thuis. Soms vrees ik eventjes dat ik nooit ga kunnen beginnen aan mijn onderzoek, maar die vrees verdwijnt vaak snel weer. Ik heb nog steeds goede hoop dat de start er nu echt zit aan te komen. Ik vind het heerlijk om af en toe ook met Nederland contact te hebben en waardeer de brieven die ik krijg ook echt enorm. Ik bouw ontzettend veel aan nieuwe relaties met nieuwe mensen (die heerlijk voor je koken en dan een super leuke foto van je maken), maar ook enorm aan mezelf. Het is gek (op een goede manier) om te merken wat het met je kan doen om een avontuur als dit alleen aan te gaan. Je wordt uitgedaagd en ziet dat je meer kan dan je altijd dacht, je ontmoet nieuwe mensen waarbij je een nieuwe houding aan kan nemen in de omgang, je loopt tegen je zwakke plekken op en leert deze eerder zien. Het voelt voor mij echt enorm goed om een tijdje zo veel ruimte te hebben voor je persoonlijke ontwikkeling.

Misschien was dit wel de kortste blog tot nu toe, maar meer kan ik echt even niet bedenken. Oh ja, misschien is er nog wel een random feitje. Mensen betalen hier geen belastinggeld, dus de kwaliteit van de stoep, ligt in de hand van de bewoners van een straat zelf. Naast dat niet iedereen prioriteit geeft aan het onderhouden van de stoep, kiest iedereen ook een eigen soort stoep. Daar krijg je dus een heel hobbelig en steensoort geheel van….

Cinco semanas. Vijf weken. Vijf weken van de zeventien weken zitten er al weer op.

Even een random persoonlijk feitje over het woord ‘cinco’, ik denk nog steeds vaak dat dit tien betekent en ik heb geen idee waarom, maar ik raak er wel vaak door in de war. In de fitness, als de trainer zegt ‘ga nog maar even cinco minutos fietsen’ na een intense training van anderhalf uur, denk ik eerst oooh bah nog tien minuten fietsen, en even later komt er zo’n lightbulb op en ben ik helemaal blij dat het er maar vijf zijn.

De vijfde week begon wat minder lekker dan de eerdere weken. Ik werd ziek in de nacht van zaterdag op zondag. Waarschijnlijk gewoon een verkeerd stukje kip op m’n pizza gehad, want na twee dagen rusten was het gelukkig weer over. Zondag en maandag heb ik zodoende heel weinig uitgevoerd, naast slapen en bellen met lieve familie en vriendinnen uit Nederland.

Toen ik dinsdag weer gezond genoeg was om naar het ziekenhuis te lopen, had ik wel precies de heetste dag uitgekozen: boven de 40 graden met vol op zon. Heen is dat nog niet zo erg, omdat je rond half zeven weggaat, maar terug, ten tijden van de siësta is het wel andere koek. Redelijk (lees: compleet) bezweet kwam ik aan in het pension en ik wist niet hoe snel ik in het zwembad moest duiken.

Verder was de week niet heel speciaal en bestond deze vooral uit geduld hebben en afwachten. Met hier en daar afwisselend goed en slecht nieuws. Zo was het goede nieuws dat het ministerie daadwerkelijk maandag het protocol had doorgestuurd naar de ethische commissie met een begeleidende brief waarin stond dat het onderzoek heel relevant is en echt moet worden uitgevoerd (!!!!). Het slechte nieuws dan weer was dat de medisch ethische commissie vanaf die dag vijftien dagen zou nodig hebben om het evaluatie proces van het protocol door te lopen. L Hier volgde echter weer goed nieuws op, omdat zij ook beseften dat dit proces nu al erg lang duurt: ze willen dit proces gaan versnellen en binnen een week proberen klaar te zijn. En toch kwam er ook weer slecht nieuws achteraan, het laboratorium maakte mij namelijk heel temperament vol duidelijk, dat met die ethische goedkeuring, ik nog niet mocht beginnen als ik niet aan alle opgestelde voorwaarden had voldaan (zoals een extra analyse apparaat voor de testen). De producent van het analyse apparaat had echter nog vrij weinig van zich laten horen op onze verzoeken voor een leen/ huur contract. Na een mail met hoge urgentie, een aantal whatsapp audio messages en nog meer stalk, kregen we dan reactie. Die was niet erg hoopvol, want we konden geen apparaat lenen of huren, alleen maar kopen. Samen met de testen zelf, die we ook voor een deel nog moeten aanschaffen, kwam dat neer op 60.000 dollars. Nou, stop maar weer met dat onderzoek. Dat gaat natuurlijk niet.

Wonder boven wonder, echter, kwamen we via KNCV (Nederlands tuberculose fonds) weer in contact met een andere medewerker van deze producent en konden we ineens een aanvraag doen voor een donatie van 500 testen. Zij zou nu gelijk gaan kijken naar de mogelijkheden. En een aantal dagen later kregen we ook van de man van de 60.000 dollars, een aanbod voor een veel lagere prijs. Dat ziet er dan toch hoopvol uit. Het zal nog even duren voordat de apparaten in het lab staan en ik daadwerkelijk kan beginnen, maar dat is minder erg dan alles moeten afblazen. Er hebben al veel verschillende mensen zo ontzettend veel tijd gestopt in dit project en er is al zo veel onderhandeld en bereikt, dat wil je niet moeten stoppen.

Op de momenten tussen deze nieuwtjes, schreef ik mijn eerste twee brieven richting Nederland. Ik wilde deze gaan posten, en samen met mijn padres paraguayos, vertrok ik naar de lokale vestiging van de DHL. We stapten binnen in een mega fancy, industrieel pand en werden even later geholpen door een op zich aardige vrouw. Ik vroeg of ik twee brieven naar Nederland kon verzenden en hoe duur dat zou zijn. Nou op die laatste vraag gaf ze niet direct antwoord, maar ik kon ze zeker versturen. Ze moest de enveloppen dan wel eerst openen, om te kijken of er geen gekke dingen in zaten en daarna zou ze de brieven in een kartonnen A4 formaat envelop doen. Ik vond dat een beetje overdreven, het waren geen brieven van twintig kantjes en voor de ontvangers zou het fix tegenvallen als ze zo’n enorme envelop ontvingen met 1 miezerig briefje er in. Maar goed, het ging niet anders zei ze. Toen kwam ze met de prijs, dat is dan ‘704000 guarani, alstublieft!’. Wat was ik op dat moment blij dat ik met locals was, zelf heb ik nog een beetje problemen met het verstaan van getallen en had ik waarschijnlijk gezegd, ‘oooh ja is goed, doe maar!’. Maar mijn metgezellen waren me voor, hun mond viel open van verbazing. Ze zeiden tegen mij, dat is 102 dollars, dat is echt absurd. Ik dacht toen ook wel van ‘ooh nee dat gaan we maar niet doen.’. De mevrouw probeerde nog ‘Ja maar dan zijn ze er wel binnen vier dagen…!!. Nee, met dat geld ga ik toch maar even iets anders leuks doen (zoals met mijn mama naar Foz de Iguazu afreizen – ja,ja,ja mijn mama komt naar Paraguay, en al over 19 dagen).

Toen we buiten stonden zei de Pastor ‘2 dollar voor de brief en 100 dollar voor je blonde haren, zo doen ze dat hier.’.

Later bij een Paraguayaans postbedrijf was ik 6 euro kwijt voor twee brieven zonder overdreven enveloppe.

Dit is dan een grappig verhaal over de corruptheid van dit land, waar ik uiteindelijk niet onder geleden heb, maar het is wel de werkelijkheid. Politie agenten worden omgekocht, zodat ze geen boete geven voor bijvoorbeeld bellen achter het stuur. Met omgerekend 8 euro kan je onder deze boete uitkomen. Prijzen worden aangepast op de afkomst van mensen en kinderen lopen ‘s avonds laat nog op straat om allerlei soorten snoep te verkopen. Het is een harde werkelijkheid, waarin mensen proberen rond te komen. En het gekke is nog, dat de mensen hier ontzettend veel hartelijker en warmer zijn dan wij Nederlanders. In Nederland is alles zo goed geregeld, dat we elkaar minder hard nodig (denken te) hebben. We worden kouder en afstandelijker, balen als de trein 5 minuten te laat is en maken ons druk om vijf euro die we hebben betaald voor iemands anders lunch. Hier moeten de mensen het doen met wat ze hebben, schieten ze elkaar te hulp en bieden ze aan vreemden een thuis. Iedereen die ik hier heb leren kennen, zegt: ‘Wat je ook nodig hebt, laat het me weten!’. Mijn collega’s van het lab betalen mijn lunch en willen hier niks voor terug, onderling delen ze ook van alles, artsen van het ziekenhuis rijden zo even op en neer naar het pension om me te helpen met spullen verplaatsen en de gemiddelde Paraguayaan is blij als hij niet langer dan een half uur op de bus heeft hoeven wachten.

Een heel andere mindset dus, die mij eigenlijk heel goed bevalt. Maar soms ook zo botst met mijn Nederlandse ideeën. Ik heb aangeleerd om efficiënt en zelfstandig te werken, dat leer je hier snel af. Je doet over een document printen gemiddeld een uur, omdat socializen met iedereen die je tegenkomt op weg naar het secretariaat heel belangrijk is, omdat koffie drinken met de secretaresse erbij hoort en foto’s bekijken van de zoon van een man die je twee minuten daarvoor hebt ontmoet ook onderdeel is van het proces. Het lukt me al meer en meer om me hieraan over te geven, en dan kan ik er ook echt van genieten. Familie is enorm belangrijk, collega’s zijn ook je beste vrienden en iedereen is overal welkom. Dat je dan dus een uur doet over iets printen, moet je voortaan maar meenemen in je planning. Ik zeg alvast sorry tegen de mensen met wie ik zal gaan samenwerken als ik eenmaal terug ben in Nederland, even iets printen zit er dan niet meer in.

Ik sloot de week goed af met een Jazz concert in het oudste theater van Asuncion, samen met wat vrienden van de kerk. Al was ik al redelijk moe, zo aan het einde van de week, genoot ik er echt van. Hierna aten we nog wat in de stad, ik had best even moeite met het verstaan van het Spaans, iedereen praatte snel en door de moeheid mis je veel. Ik kom nu ook op een punt dat het van belang wordt dat ik zelf de regels van de grammatica nog eens na lees, omdat je steeds iets ingewikkeldere zinnen wilt gaan produceren.

Maar goed, dat was het dan wel weer. Terwijl de regen ook hier tegen de ramen tikt, ga ik de reis naar de Foz de Iguazu (zie foto van watervallen voor een sfeerimpressie) voorbereiden en lekker weekend houden. Met de regen is overigens iedereen heel blij. De laatste dagen waren een aantal bosbranden door de droogte. Tot volgende week!

Met de luiers in de hand, heb ik vorige week toch nog iets te vroeg gelachen. Ik had in deze blog graag geschreven over de start of de bijna start van mijn onderzoek, maar dat gaat niet. Een klein gegeven zag ik vorige week over het hoofd, of had ik zonniger ingeschat: de goedkeuring van de ethische commissie. Ik wist wel dat die nog moest komen voordat het groene licht echt heel fel groen zou zijn, maar ik had verwacht dat die goedkeuring er deze week wel zou zijn.

Even in het kort over de werkzaamheden van een ethische commissie: zij keuren het geschreven onderzoeksprotocol op de ‘ethisch-heid’ van het voorgestelde onderzoek. ‘Ethisch’ is enorm breed en lastig concreet uit te leggen. Deze commissie kijkt naar de mensen die je wilt gebruiken in je studie, zitten hier kwetsbare mensen bij (zoals kinderen), of wat voor test ga je gebruikten (met een naald bloedprikken is heftiger dan poep verzamelen ;)), en nog naar veel meer, zelfs naar zoveel meer dat je je bijna verplicht zou voelen om op te schrijven wie wat waar wanneer vast houdt en gebruikt.  Dat heb ik niet gedaan en misschien duurt de goedkeuring geven daarom zo lang… Nee gekkigheid, in Paraguay heeft het ministerie van gezondheid ook een behoorlijke vinger in de pap en mijn protocol voldeed niet geheel aan hun gewenste lay-out, uiteindelijk was dat het hoofdprobleem. Nu heb ik gisteren mijn nieuwe versie opgestuurd, maar omdat de mevrouw in kwestie niet werkt tot en met maandag, kan het ministerie dus tot en met dan geen ‘OK’ geven. Ten tweede kan nu de medisch ethische commissie ook het nieuwe protocol niet beoordelen, omdat dezelfde vrouw het nieuwe protocol naar hen moet doorsturen. Zodoende zal ik ook volgende week nog niet kunnen beginnen met mijn onderzoek.

Afgelopen week was verder wel echt een geslaagde week! De laatste blog schreef ik op zaterdagochtend en dus begint de ‘afgelopen’ week op zaterdagmiddag. Zaterdagmiddag bezocht ik samen met de andere Nederlanders, een benefiet-feest voor het ziekenhuis. Het zou s’middags al begonnen moeten zijn, maar de band had de doorgegeven tijd verkeerd geïnterpreteerd. Die had 10 uur starten als 22 uur gelezen en dus was er nog niet echt een feest aan de gang toen wij er aankwamen. Voor de sfeer draaiden ze toen maar vrij heftige en dreunde muziek, met een naam die ik enorm op ‘bombatcha’ vind lijken. En omdat het mij alleen lukt om dat woord te houden, kan ik jullie helaas niet vertellen wat de echte naam van deze muziekstijl is. Ik weet alleen wel dat bombatcha eerder iets is dat valt onder ‘ropa interior’. Na wat geld gedoneerd te hebben, vertrokken we snel weer.

Verder was zaterdagavond ook heel tof, samen met een huisgenoot van het pension en haar vriendin stapte ik in een ‘collectivo’. Een bus dus. Maar wel een heel gammele. Zolang het nieuw en avontuurlijk, maar toch een beetje veilig voelt, is het nog wel leuk dat de deuren niet kunnen sluiten, de bumpers slechts half vast zitten en de chauffeur doet alsof hij in een Ferrari zit. Zodra je echter beseft dat mensen dus nog wel eens uit de bus vallen omdat er een scherpe bocht te snel genomen wordt en de deuren niet dicht zaten, denk je toch nog eens na. Gelukkig was het deze keer vooral avontuurlijk en kwamen we veilig aan bij de grootste kerk van Asunción, maar misschien ook wel heel Paraguay. Er passen ongelogen, 3000 mensen in die kerk, er zijn in totaal drie lagen zit plekken en een mega podium. En deze avond trad Evan Craft op, op dat podium. Wat heb ik daar van genoten zeg! Heel fijn om zoveel mensen bij elkaar te zien in aanbidding tot God, de God die je normaal aan de andere kant van de wereld aanbid. Het maakte, hoe voor de hand liggend ook, voor mij heel duidelijk zichtbaar dat God ook echt overal is. Super tof!

 

Zondag heb ik echt heerlijk weinig gedaan, even naar de kerk geweest, veel gechilled in een hangmat en in een super fancy shopping geweest op zoek naar avondeten. Deze shopping is het wel waard om wat google afbeeldingen van te weergeven, zelf kon ik het niet goed vast leggen. Gigantisch veel winkels, eettentjes en ook een bioscoop vormen dit reuzachtige complex tot een stukje westerse wereld in Asunción.  En als ik eerlijk ben, kan ik daar dan enorm van genieten. Het zit er goed in elkaar, je struikelt niet over elke stoeptegel die er toevallig nog wél ligt en je hebt er winkels waar je zeker weet dat je nieuwe dingen koopt en niet bijvoorbeeld kleding uit de eerste beste Paraguayaan zijn kleding kast. (Niet dat de rest van de stad wel alleen maar tweedehands spullen verkoopt, maar veel plekken zijn wel een beetje discutabel en ja de stoep is wel overal een drama.) Het eten was lekker, maar naar verhouding veel duurder dan in de eettentjes in de stad. Je betaalde hier 10 euro per persoon voor een gerecht en een drankje, waar je in de stad maximaal 5 euro pp kwijt bent. Alsnog is het dan dus mega goedkoop als je het vergelijkt met een Nederlands diner. Daarnaast was het uitzicht op de binnentuin heel cool en waren de gesprekken goed dus heb ik echt helemaal niks te klagen 🙂

Dinsdag was het dan weer tijd voor een tweede presentatie in het Spaans. Deze keer voor de artsen van het ziekenhuis dat mee werkt aan het onderzoek. Ik vond het nu nog leuker om te doen en voelde me al wat vrijer in het spreken. Dus dat was goed! De artsen zijn echt mega enthousiast en waren liever gisteren al begonnen dan morgen, dus ik stel oprecht wel hun geduld op de proef nu we pas over anderhalve week kunnen beginnen… S’avonds gingen we uiteten met wat mensen uit het pension omdat Cecile, mijn begeleidster, en Tjeerd, casi-longarts, de dag erna vertrokken naar Madrid. Ik had een heerlijke lomito-arabe gegeten. Een soort turkse pizza met kebab, maar in plaats van de normale pizza gebruiken ze hier een soort wrap. Echt lekker!

Woensdag had ik s’ ochtends een gesprek op het ministerie m.b.t. het protocol. We bespraken alle gewenste aanpassingen en veel andere dingen over het ministerie van gezondheid, die enigszins los stonden van mijn protocol. In de middag vertrokken Cecile en Tjeerd naar het vliegveld, goed daar zal ik eerlijk over zijn, daar kwamen bij mij toch enkele traantjes bij kijken. Ik geniet hier enorm van alle uitdagingen en van het feit dat ik in korte tijd heel veel leer, dat is super tof! Maar nu twee heel betrokken Nederlanders vertrokken, overheerste de spanning over de uitdaging, en verdween er een stukje ondersteuning uit het zicht (lees: die verdween dus niet echt, slechts uit het zicht).

Donderdag ging ik gelukkig weer met frisse moed, half struikelend, wandelend naar het ziekenhuis en het laboratorium om de laatste beetjes voorbereidingen te treffen en mijn tijd uit te zitten tot het fel groene licht van de ethische commissie. Die avond ben ik weer gaan sporten (#2^e keer deze week, yes!). En ook vrijdag zag er een beetje zo uit, papierwerk regelen voor het ministerie, mee kijken op het lab en in de middag nog wat shoppings bezoeken voor de benodigdheden van het onderzoek en stiekem ook voor andere kleding omdat het warme weer er aan begint te komen. Weer had ik in de avond behoefte aan sporten en dus ging ik nog maar een keer (#3^e keer!!). – Zo voorkom ik een beetje dat al het Paraguayaanse voedsel als vet wordt opgeslagen en mijn frustratietjes over het vele en onhandige papierwerk van het ministerie de emmer te snel vullen. –

Nu zit ik hier officieel vier weken, ik ben ondertussen al verhuisd van kamer binnen het pension. De vorm van deze kamer is knusser: het is een L vorm, heeft een iets kleiner bed maar is nog steeds een twee persoonsbed (#zeesterren) en in de badkamer is alles afgewerkt met oud roze (zal ooit wel eens in de mode zijn geweest). De douchekop is nog iets discutabeler dan de eerder beschreven kop en er hangt een gordijn waar waarschijnlijk al 20 jaar lang allerlei soorten billen tegenaan geplakt hebben… Weet wel dat ik er eigenlijk geen moeite mee heb, het zijn slechts een aantal waarnemingen op een plek waar ik meer geniet dan andere dingen doe en ontzettend dankbaar ben voor de kans om hier een deel van mijn bachelor te doen, maar met name om mijzelf hier enorm te ontwikkelen! Hasta la próxima!

 

Ik zat net in de tuin en wilde daar eigenlijk mijn blog schrijven, de kolibrietjes zweefden voorbij en de talloze bomen genieten van de heerlijke zon die schijnt. En ik, ik genoot met hen mee en bedacht me dat ik vandaag alweer drie weken in Paraguay ben. Helaas was mijn laptop leeg en werd ik dus gedwongen mijn blog te schrijven op een plek dichtbij een stopcontact…

Gelukkig kan ik nog mega vaak genieten van de tuin en het weer! Afgelopen week is een heel goede week geweest en daar deel ik toch ook wel graag over. Op zondag ben ik weer naar de kerk gegaan, ik volgde al veel meer van de preek. Mijn Spaans gaat dan ook met de dag vooruit en dat is super om te merken. Ik geniet er echt van om die taal eigen te maken. In de middag waren Tjeerd (een casi-longarts die hier zijn pHd aan het voorbereiden is) en ik uitgenodigd op een verjaardagsbbq van een vriend van een arts uit het ziekenhuis waar we werken. (zie foto rechts) Dat geeft heel goed weer hoe gastvrij de mensen hier zijn! Het was erg gezellig en lekker. Al mijn dagen als vegetariër in Nijmegen zijn wel meten uitgebalanceerd. Op het moment dat je het ene stuk vlees op hebt, wordt gevraagd of je een volgende wil. Als je dan ‘straks misschien’ zegt, ligt het het volgende moment al op je bord. Dus op een gegeven moment begon ik maar gewoon enorm langzaam te eten, zodat mijn stuk vlees niet meer opging. Hetzelfde gold voor mijn glas wijn 😉

Dinsdag moest ik een geprinte versie van mijn onderzoeksprotocol (heel uitgebreide beschrijving van het onderzoek) inleveren bij het Ministerio de salud publica. Dit was best even een puzzel, want loop maar zo’n ministerie binnen en vind maar de juiste persoon om het aan te overhandigen, zodat je ook zeker weet dat het belandt waar het moet belanden. Gelukkig kreeg ik hulp van mijn Paraguayaanse ouders, de pastor en z’n vrouw van de kerk (zie de foto rechtsonder), zij zijn ontzettend begaan met me en staan continu voor me klaar. Met hen ging ik naar het ministerie en via via ontdekten we waar we moesten zijn. Alleen toen ontbrak nog een begeleidende brief, die ik wel nodig zou hebben. Na lief te lachen en te zwaaien schreef de secretaresse die en toen kon ik hem in het kantoortje ernaast inleveren. Hierna brachten we nog een bezoek aan mercado quatro, een mega chaotisch stadsdeel met heel veel marktkraampjes, nog meer tweedehandse telefoons en nog meer eten. Heel interessant om daar rond te kijken! We sloten de middag af met een uitgebreide lunch bij La Herencia, een perfecte plek voor comida typica de Paraguay. Ik at beju, chipa en bori bori con pollo. Heeeeerlijk! (Op de foto links zie je op het bordje beju liggen (een soort hartige pannenkoek van maismeel) en de Bori Bori soep met kip, een heerlijke jugo de durazno sin azucar kon natuurlijk niet ontbreken).

Ook die dag erna, woensdag dus, is het noemen waard. Op deze dag hadden we een vergadering met de staff van het lab. Het was namelijk nog altijd onzeker of ze me wel toe zouden laten met mijn onderzoek. Er heerste een soort angst dat ik hun dagelijkse workflow in de weg zou staan. Nu wilden ze me wel toelaten maar hadden ze alsnog vrij veel eisen. Die ook niet per se ‘fair’ waren, maar daar keken mijn begeleidster en ik maar een beetje doorheen, omdat dat wat telde was: dat ik nu eindelijk groen licht heb om te komen werken op het lab! Dus die middag speerden we gelijk de stad in, om allerlei benodigdheden voor het onderzoek in te slaan. Zo kwamen we terug met een auto vol luiers, een koelbox, een koelkast (oh nee die werd later bezorgd :)) en wegwerp-handschoentjes. Super efficiënte middag dus!

Zo’n effectieve middag was een goede manier om mezelf even af te leiden van wat er die dag er na zou staan te gebeuren. Tijdens de meeting met de lab staff werd namelijk besloten dat ik donderdag gelijk maar een presentatie (!!In het Spaans!!) moest geven voor iedereen van het lab over mijn onderzoeksplannen. Wow, daar kreeg ik toch wel even een knoop van in mijn maag. Maar goed, met flashcards met alle moeilijke woorden en klemtonen in de hand, heb ik me er echt wel goed doorheen geslagen. Ik vond het super leuk om te doen uiteindelijk en ben ook echt wel een beetje trots op het feit dat ik het maar gewoon geprobeerd heb. Wie had dat nou gedacht, in je derde week presenteren in het Spaans?
Na de presentatie kwam er redelijk wat commentaar op het onderzoek, maar gelukkig was daar mijn begeleidster die met veel geduld alle vragen kon beantwoorden. Het voornaamste probleem dat mede collega’s op het lab hebben, is dat de test die ik gebruik niet ‘gevalideerd’ is, maar in dit onderzoek ook niet vergeleken wordt met de gouden standaard. De gouden standaard is de manier die tot nu het beste werkt om vast te stellen of iemand tuberculose heeft of niet. Mijn plan is echter niet om te kijken of de test gevalideerd kan worden of deze gelijk te implementeren in de dagelijkse diagnostiek. Daarnaast wordt bij kinderen bijna nooit de gouden standaard gebruikt, omdat daarvoor opgehoest slijm nodig is en baby’s en kinderen hun slijm niet kunnen ophoesten op commando. Mijn onderzoek richt zich dus op bekijken of de ‘poeptest’ (vandaar ook alle luiers) van toegevoegde waarde is voor de dagelijkse diagnostiek van tuberculose. Stel dat deze test, met een makkelijk te verkrijgen monster, tuberculose vindt, wanneer de arts nog twijfelt, is dat al een super mooi resultaat! Hopelijk hebben we dat idee nu een beetje kunnen overbrengen… Gelukkig waardeerde iedereen het enorm dat ik mijn presentatie in het Spaans gaf en nadat ook mijn collega Tjeerd zijn presentatie had gegeven, keerden we voldaan en heel moe terug naar het pension. Hier zette ik de relax-stand aan om s’avonds voor het eerst naar de fitness te gaan hier. Dat was echt heel fijn, even alle spanning van deze week eruit sporten!

Ondertussen heb ik mega veel opgeschreven en ga ik deze update afronden, tijd voor een lekkere bak koffie samen met de eerste post die ik heb ontvangen, in de zon! Hopelijk beperkte de lengte van de blog niet de overdracht van mijn enthousiasme, ik ben echt heel happy hier 🙂

 

Yesyes, daar is die dan: de eerste update vanuit Paraguay zelf. Op het moment van schrijven is het 20:30 uur hier (maandag).

Afgelopen zaterdagochtend vroeg landde ik op de aeropuerto de Asunción. Ik werd opgehaald door mijn twee stage begeleidsters (beiden uit Nederland, waren al eerder aangekomen) en zo kwam ik het grote onbekende binnen.

Iets wat gelijk duidelijk werd, was dat er mega veel verschil zit tussen rijk en arm. Krottenwijken en wolkenkrabbers. Zo zit ook het pension waar ik verblijf niet in de meest veilige buurt en kan je zodra het donker is, jezelf beter niet meer alleen op straat begeven. Het pension zelf is wel een heel fijne plek, lieve mensen die goed voor je zorgen, een prachtige tuin, slaapkamers met airco en een zwembad!

Aangezien iedereen hier volop Spaans praat, word ik iedere dag opnieuw in het diepe gegooid. Het is echt intens om zo ingespannen te luisteren en dat wat je hebt gehoord, te vertalen in je hoofd, zodat je het ook begrijpt. Maar vandaag, op dag drie, kon ik de meeste gesprekken al goed volgen en de directe vragen aan mij ook wel beantwoorden. Dus over vier maanden hoop ik toch wel een behoorlijk woordje Español te spreken.

Nadat ik zaterdag geland was, heb ik samen met mijn begeleidsters de stad verkend en veel comida típica gegeten, zoals empanadas. (Een soort appelflap zonder suiker en fruit maar met vlees en knoflook ;)) Zondagochtend zijn we met een aantal mensen uit het pension gaan wandelen bij Nú Guazu, een soort wandelsnelweg door een mooi natuurgebied. Het is oprecht een lang wandelpad gevormd door prachtig asfalt, bijvoorbeeld langs vijvers met piranhas. Vrij snel nadat we terug waren bij het pension, werd ik opgehaald door iemand van Iglesia Cristiana Evangélica Renuevo, een kerk die ik van te voren had opgezocht. De dienst kon ik tot zekere hoogte volgen, het ging over de toren van Babel en menselijke trots. Na de dienst werd ik door de pastor uitgenodigd om mee te gaan lunchen met hem, zijn vrouw, twee vriendinnen van hen en kinderen. Dat was echt genieten; super aardige mensen, Spaans gemixed met Engels en een beetje handen en voeten werk. Het voelde als een enorm warm welkom en een goede start van mijn tijd hier.

Vandaag stond ik voor Nederlandse begrippen vroeg op, 6.15 uur, terwijl dat voor hier redelijk aan de late kant is. Iedereen begint namelijk om 7 uur met werken, dus dat mijn eerste afspraken voor mijn stage pas om 8 uur waren gepland, was een luxe. Ik ontmoette veel belangrijke mensen voor mijn onderzoek, zowel in het laboratorium en het ziekenhuis. Er werd wederom weer veel, ofwel alleen maar, Spaans gepraat en ik moest voor 200% concentreren om het te kunnen volgen. Ook werden er veel zoenen uitgedeeld, iedereen, bekend of onbekend, man of vrouw, geeft iedereen twee zoenen. Het is even wennen, maar ook wel heel duidelijk, niet zo ongemakkelijk als in Nederland waar je in een moment van twijfel vaak toch gaat voor de handdruk waar die ander een knuffel of drie zoenen wilde geven.
Met alle mensen die nu hier zijn vanuit het Radboud, Nijmegen, lunchten we in een typisch eettentje. Ik kan hier nu nog niet echt een beeld bij schetsen, omdat het lastig uit te leggen is wat nu ‘typisch’ is. Ik zal vast nog een keer foto’s delen van zo’n tentje, dus geen zorgen. Later op de dag ging ik mijn tweede miljoen ophalen bij de bank, bestaande uit tien briefjes van 100.000 guarani. Het verschil in koers, maakt het me vooral lastig bij het afrekenen in de supermarkt. Alle briefjes lijken op elkaar en een nulletje meer of minder valt mij niet echt meer op. Gelukkig zijn ze erg geduldig met una rubia 🙂

Zojuist heb ik even zelf gekookt in het pension, op een mega gammel gasfornuis met een hobbelige pan. Het eten smaakte er niet minder om overigens. Verder is ook de douche bijzonder, het water wordt verwarmd in de douche kop. Dat houdt in dat er allerlei elektriciteitsdraden uit de muur lopen richting de douchekop… Maar het doucht er ook niet minder lekker op gelukkig.

Voor nu was dit het wel weer even, binnenkort meer over het onderzoek!

Un abrazo,

Lianne

 

Nog negen nachtjes slapen, dat is ook wat. Al sinds januari kijk ik uit naar dit avontuur en nu staat het ineens voor de deur. Ik vind het zelf redelijk bizar en kan nog niet helemaal beseffen wat er nu eigenlijk voor de deur staat. Ik ben vooral heel nieuwsgierig naar wat er allemaal gaat gebeuren zodra ik ga, daar aankom en daar ben voor vier maanden. Ik zal vast veel gekke, bijzondere, mooie, leerzame  maar ook enkele enge momenten mee maken.

Nu ben ik nog vooral druk met regeldingetjes en geniet ik heel erg van het ‘nog even snel afspreken’ met vrienden en vriendinnen. Ik heb er mega veel zin in en kan me soms ook echt wel verwonderen over het land, zo ga ik straks iedere maand 1,8 miljoen Paraguayaanse Guarani betalen aan het pension waar ik verblijf en zo’n 100.000 PG aan de gemiddelde taxichauffeur. Dat is toch bizar? Andere cultuurshocks zal ik vast nog wel delen in de aanstaande posts!

 

 

Nu mijn protocol weer bij mijn begeleiders ligt voor de tweede ronde feedback en ik nog ontzettend hard moet studeren voor mijn aankomende tentamen, kan ik best wel even een goed SOG (studie ontwijkend gedrag) momentje gebruiken. Daarom zal ik jullie proberen uit te leggen wat ik ga doen in Paraguay.

Een stukje achtergrond over Tuberculose:

Tegenwoordig komt Tuberculose (TB) in Nederland bijna niet meer voor, dus als je geen medische student bent is de kans klein dat je precies weet wat voor ziekte dat is. TB wordt veroorzaakt door een mini bacterie die zich kan verstoppen in verschillende cellen. Het vaakst gaat dit beestje in de longcellen zitten. Als de persoon met dit beestje in de longen hoest, kan de bacterie in kleine druppeltjes in de lucht te recht komen. Als iemand anders deze dan weer inademt, komt TB in zijn longen terecht. Het kan zijn dat je eigen lichaam de beestjes op tijd herkent en opruimt, maar het kan ook zijn dat dit niet gebeurt en dat je ziek wordt. Er ontstaan dan kleine nestjes van deze beestjes, waardoor er holtes kunnen groeien in de longen. Als TB niet op tijd behandeld wordt met de juiste medicatie, kan je er aan overlijden. Dit omdat TB ook kan verplaatsen naar andere delen van het lichaam (denk aan je hersenen) en daar dezelfde soort schade kan aanrichten. De behandeling van TB bestaat uit verschillende soorten antibiotica. Dat zijn middelen die het TB beestje bijvoorbeeld kunnen lek prikken, waardoor deze doodgaat. Deze behandeling duurt minstens zes maanden en kan best veel bijwerkingen geven. Het is daarom van belang om zeker te weten dat de persoon die je wilt gaan behandelen daadwerkelijk TB heeft.

https://www.rivm.nl/tuberculose

Het probleem:

Om te bevestigen dat het beestje aanwezig is in het lichaam van een patiënt, kan je niet zomaar naar de klachten kijken die iemand heeft. Iemand die lijdt aan TB lijkt namelijk erg verkouden of heeft zelfs maar weinig klachten. Er zijn verschillende testen die wel echt kunnen laten zien of TB zich verstopt in iemands lichaam. Een van de meest betrouwbare testen is gebaseerd op het detecteren van de genetische code van TB. Als die code gevonden wordt, in bijvoorbeeld het slijm van iemand die verdacht werd van TB, is het zeker dat deze persoon de mini bacterie bij zich draagt. Nu kunnen volwassenen prima slijm op hoesten als je daar om vraagt en kan deze test dus goed gebruikt worden. Bij kinderen tussen nul en ongeveer vijf jaar, zit dit anders. Als kind ben je geneigd je slijm gelijk weer door te slikken en helemaal als baby zijnde, zou je nooit op commando slijm op kunnen hoesten. Om dan toch zeker te weten of een kindje dat waarschijnlijk TB heeft, dit ook echt heeft, zijn er methodes om slijm te kunnen opzuigen uit de maag. Dan moet de arts met een slangetje door de mond van het kind naar binnen, door de slokdarm, naar de maag. Dit is echter heel traumatisch voor een kind en artsen doen dit liever niet. Het gevolg daarvan is, dat veel kinderen wel de intensieve TB medicatie krijgen om het zekere voor het onzekere te nemen, terwijl het niet duidelijk is of TB echt aanwezig is in het kind.

Een nieuw alternatief en mijn onderzoek:

Gelukkig is er tegenwoordig een heel goed alternatief bedacht voor deze traumatische methode. Het blijkt namelijk dat het beestje dat in het slijm zit, dat dus wordt doorgeslikt door kinderen, overleeft en het zo door de slokdarm naar de maag en via de darmen weer naar buiten komt. Aan de hand van deze ontdekking, bedacht Petra de Haas van KNCV dat je dus ook de ontlasting kan gebruiken om te onderzoeken of TB aanwezig is of niet. Op dit moment wordt deze test, waarbij precies hetzelfde apparaatje wordt gebruikt waarmee slijm getest wordt, op verschillende plekken in de wereld onderzocht op betrouwbaarheid en bruikbaarheid. Ik ga daar aan mee helpen door in Paraguay, waar TB nog relatief vaak voor komt (het blijkt met name bij kinderen uit indianen stammen), een onderzoek te starten. Hierbij ga ik bekijken of het inzetten van deze test verbetering brengt bij het uitzoeken van welke kinderen wel en welke kinderen geen TB hebben. Als het blijkt dat deze test daar inderdaad geschikt voor is, kan dat bij gebruik ervan leiden tot minder kinderen die onnodig behandeld worden met de zware en dure medicatie en meer kinderen die de behandeling krijgen die deze ook daadwerkelijk nodig hebben.

https://www.kncvtbc.org/en/2018/10/25/simple-kncv-stool-test-break-through-for-childhood-tb/

Zo dat was mijn SOG moment weer voor vandaag, ik hoop dat ik het begrijpelijk heb kunnen uitleggen en als je nog vragen hebt, mag je die altijd stellen! Tot de volgende keer 🙂

Eerst even kort over het ontstaan van deze plannen. Ik kan me voorstellen dat het voor sommigen een beetje uit de lucht komt vallen. Sorry, ik wilde jullie niet laten schrikken 😉 Sinds januari was ik op zoek naar een stage, een verplicht onderdeel van de bachelor die ik volg (Biomedische Wetenschappen) en omdat ik niet helemaal volgens de planning studeer, had ik tijd over om wat verder te kijken dan Nederland. Ik kwam in gesprek met Cecile Magis, nadat ik een minor had gevolgd over Global Health en werd heel enthousiast van het idee om stage te lopen in Paraguay. Cecile heeft connecties in het Instituto Nacional de Enfermedades Respiratorias y del Ambiente Juan Max Bohener (INERAM, in Asunción), een ziekenhuis gespecialiseerd in longaandoeningen en had veel ideeën voor nog uit te voeren onderzoeken.
Nu, alweer wat maanden later, zijn de plannen voor het onderzoek al veel concreter gemaakt. Met hulp van de KNCV schrijven we het protocol van de studie. Ik zal binnenkort het idee van de studie uitleggen en het doel in beeld brengen. Het onderzoek heeft in ieder geval alles te maken met kinderen, tuberculose, diagnoses stellen, tuberculose testen en mogelijke verbeteringen zoeken – onderwerpen die mij enorm enthousiast maken. Ondertussen ben ik ook aan de slag gegaan met Spaans, zodat ik daar hopelijk iets meer kan vragen dan Buen tiempo, ¿no? Tot slot lopen de beursaanvragen en is een zomerbaan gevonden om te voorkomen dat de financiële aspecten mijn enthousiasme gaan inperken.

Nou, ¡Hasta luego! en stel vooral vragen als ik toch nog te veel vaktermen gebruik of als je gewoon nieuwsgierig bent 🙂